MODERN ARAP EDEBİYATINDA İSLAMÎ KASİDE: VELÎD EL-A’ZAMÎ’NİN ŞU’A’ DİVANI ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nuh ESLEK
Danışman: Sultan Şimşek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, modern İslâmî kasideleri ele almakta ve bu edebî türün çağdaş temsilcilerinden olan Velîd el-A'zamî'nin Şu'â' divanını konuya örneklem olarak incelemektedir. Çalışma, İslâmî kasidelerin; modern dönemde klasik Arap kasidesinin özelliklerini koruyarak çağa uyumlu bir şekilde nasıl inşa edildiklerini, Arap toplumunda nasıl bir konuma haiz olduklarını ve hangi amaçları gerçekleştirme doğrultusunda kullanıldıklarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Ayrıca İslâmî kasideler incelenirken elde edilen bulgular temelinde Velîd el-A'zamî'nin Şu'â' adlı divanını incelemeyi, bunun sonucunda söz konusu divan ile İslâmî kasideler arasındaki mutabakatı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde İslâmî kasidelerin klasik kasideyle olan benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyabilme adına klasik kasidenin tarihi gelişimi dönemlere ayrılarak sunulmuştur. Her dönemin kasideleri iki ayrı başlıkta, muhteva ve yapı bakımından incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde modern dönem İslâmî kasidelerin doğmasına vesile olan İslâmî Edebiyat akımı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde çalışmaya konu olan divanın yazarı Velîd el-A'zamî'nin hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti, siyasi ve aktivist kimliği, hattatlığı ve eserleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise İslâmî kasideler ve Velîd el-A'zamî'nin Şu'â' divanı incelenmiştir. Bu bölümün ilk kısmında modern İslâmî kasidelerin tanımlanması ve genel özellikleri sunulmuş sonrasında tema ve yapı bakımından özellikleri tahlil edilmiştir. Bölümün ikinci kısmında da Şu'â' divanı modern İslâmî kasideler başlığında sunulan bulgular doğrultusunda analiz edilmiş ve İslâmî kasideler ile olan uyumu ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu çalışma; modern İslâmî kasidelerin, birçok edebi akımın aksine klasik şiir geleneğini yaşatmakla birlikte Müslüman Arap kimliğini koruyarak çağın dinî, siyasi ve toplumsal sorunlarına şiir yoluyla cevap verdiğini ortaya koymuştur.