ISTRANCA DERESİ (İSTANBUL) BALIKLARININ DAĞILIMI VE İKİ TÜRÜN BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gülşah Saç
Danışman: Müfit Özuluğ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışmada, 1) İstanbul ilinde Durusu Gölü'nü besleyen Istranca Deresi'nin balık faunasının belirlenmesi, 2) çevresel değişkenlerin balıkların dağılım ve habitat tercihlerine olan etkilerinin araştırılması, 3) Phoxinus strandjae Drensky, 1926 ve Gobio bulgaricus Drensky, 1926 türlerinin biyoekolojik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, Istranca Deresi'nde Mart 2012 ve Haziran 2013 tarihleri arasında aylık olarak örnekleme yapılmıştır. Dere üzerindeki altı istasyondan elektroşok avcılığı ile balık örnekleri toplanmıştır. Su kalitesi (NO2-N, NO3-N, SiO2, PO4-P, TP, Fe, SO4) ve klorofil-a analizleri için gereken su örnekleri, balık örneklemesi ile eş zamanlı olarak alınmıştır. Çözünmüş oksijen (ÇO), pH, elektriksel iletkenlik (Eİ), tuzluluk ve su sıcaklığı dijital multiparametrik bir cihaz ile sahada ölçülmüştür. Su derinliği, dere genişliği, akış hızı ve hava sıcaklığı in situ olarak ayrıca kaydedilmiştir. Çalışma süresince, Istranca Deresi'nden 4 familyaya ait toplam 20 balık türü yakalanmıştır. Rhodeus amarus (Bloch, 1782) (%24), Squalius cephalus (Linnaeus, 1758) (%16) ve G. bulgaricus (%13) deredeki en baskın türler olarak belirlenmiştir. İstatistiksel analizler, balık topluluklarının çevresel değişkenler ile yüksek derecede ilişkili olduğunu göstermiş; akış hızı, elektriksel iletkenlik ve su sıcaklığı en etkin parametreler olarak belirlenmiştir. ISTRANCA DERESİ (İSTANBUL) BALIKLARININ DAĞILIMI VE İKİ TÜRÜN BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİ xxv Çalışmada, toplam 608 P. strandjae bireyi yakalanmıştır. Standart boy değerleri 1,2 ile 7,2 cm arasında iken, ağırlık değerleri 0,0390 ile 10,5960 g arasındadır. Yaş dağılımı, 0 ve VI yaş arasındadır. Boy-ağırlık ilişkisi türün dişi ve erkek bireyleri için sırasıyla lnW=-3,883+3,075lnSL ve lnW=-3,857+3,044lnSL şeklinde hesaplanmış olup, dişi bireylerde pozitif allometrik büyüme, erkek bireylerde ise izometrik büyüme belirlenmiştir. Ortalama kondisyon faktörü dişiler için 2,07 ve erkekler için 2,13 olarak belirlenmiştir. Ortalama kondisyon faktörü analizleri, artan yaş ile birlikte kondisyonun da arttığını ve en yüksek değerin (K=2,16) III yaş grubunda olduğunu göstermiştir. Türün üreme periyodu Nisan ve Haziran ayları arasındadır. İlk eşeysel olgunluk boyu dişilerde 3,08 cm iken erkeklerde 2,91 cm'dir. Fekondite olgun dişilerde 101 ile 2392 yumurta arasında değişirken, ortalama 839 yumurta olarak bulunmuştur. Modifiye edilmiş nispi önemlilik indeksine (%MI) göre en çok tercih edilen besin grubu böcektir (%93,16), ve en çok tüketilen böcek grubu Diptera (%IRI=88,90)'dır. Çalışmada, toplam 883 G. bulgaricus bireyi yakalanmıştır. Standart boy değerleri 2,0 ile 9,8 cm arasında iken, ağırlık değerleri 0,1365 ile 22,4292 g arasındadır. Türün yaş dağılımı 0 ve V yaş olarak bulunmuştur. Boy-ağırlık ilişkisi, türün pozitif allometrik bir büyümeye sahip olduğunu göstermiş ve ilişki dişi ve erkek bireyler için sırasıyla lnW=-3,976+3,080lnSL ve lnW=-4,008+3,088lnSL şeklinde hesaplanmıştır. Ortalama kondisyon faktörü dişiler için 1,89 ve erkekler için 1,84 olarak belirlenmiştir. Ortalama kondisyon faktörü analizleri, artan yaş ile birlikte kondisyonun da arttığını ve en yüksek değerin (K=1,99) IV yaş grubunda olduğunu göstermiştir. Türün üreme periyodu Mayıs ve Haziran ayları arasındadır. İlk eşeysel olgunluk boyu dişilerde 4,10 cm iken erkeklerde 4,08 cm'dir. Olgun dişilerde 355 ile 5556 yumurta arasında değişen fekonditenin ortalaması 1179 yumurta olarak bulunmuştur. Böcek (%91,77), modifiye edilmiş nispi önemlilik indeksine (%MI) göre en çok tercih edilen besin grubudur, ve tüketilen böcek türleri özellikle Diptera (%IRI=96,49)'ya aittir.