Yaşlanmanın Dişi Ve Erkek Sıçanların Mitokondriyal Super Oksit Dismutaz Ekspresyonuna Etkilerinin Incelenmesi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Koray Özcan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Evin ADEMOĞLU

Özet:

Yaşlanma canlı organizmanın hayata başladığı andan itibaren gelişme, kendini yenileme, hareket, üreme, metabolizma gibi hayati fonksiyonlarında gerileme ve fonksiyon kaybıyla kendini belli eden bir süreçtir. Günümüzde yaşlanmanın nedenlerini açıklamaya yönelik teoriler arasında en fazla benimsenen ve üzerinde çalışılan teorilerden birisi hücrede başlıca oksidan kaynağının mitokondride yerleşik elektron transport zinciri (ETZ) olduğundan yola çıkılarak 1972 yılında Harman tarafından ortaya atılan yaşlanmada mitokondri teorisidir. Buna göre yaşlanmayla artan ROT üretimi yeteri kadar etkin olmayan mitokondriyal antioksidan savunma sistemi tarafından ortadan kaldırılamamakta ve bu durum hücreyi yaşlanmaya götüren olaylara zemin hazırlamaktadır. Çalışmamızda 12, 16, 20 ve 24 aylık Wistar albino cinsi dişi ve erkek sıçanlardan oluşan 8 çalışma grubunda karaciğer mitokondri fraksiyonunda peroksit oluşumu, GPx ve Mn-SOD aktivitesi ile Mn-SOD ekspresyonu ölçülerek yaş ilerledikçe cinsiyetler arasında bu göstergelerde ortaya çıkacak değişimlerin incelenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Sonuçlarımız yaş ilerledikçe dişi ve erkek sıçanların karaciğer mitokondrilerinde peroksit üretiminin ve Mn-SOD ekspresyonunun arttığını göstermiştir. Peroksit üretiminin erkeklerde buna karşılık Mn-SOD ekspresyonun dişi sıçanlarda daha yüksek olduğu ve bu durumun genç yaşlardan itibaren aynı seyri izlediği saptanmıştır. Yaşlanmada Mn-SOD ekspresyonunda ortaya çıkan artışın nedeni henüz tam olarak açıklanamamakla birlikte Mn-SOD geninin çeşitli uyaranlarla kolaylıkla uyarıldığı göz önüne alındığında yaş ilerledikçe ortaya çıkan ve ekspresyonu uyaran bir faktörün bundan sorumlu olması olasıdır. Peroksit üretiminin de yaş ilerledikçe benzer bir artış göstermesi indüksiyonu uyaran bu faktörün superoksit radikalinin kendisi veya sentezini uyardığı endojen bir molekül olduğunu düşündürmektedir. Böyle bir ilişkinin ortaya konulabilmesi için ayrıntılı çalışmalar yapılmalıdır.