Bimodal Uyarımın Beyinde İşlemlenmesinin Elektroensefalografi yoluyla analizi ve Beyin Yarıkürelerinin Özellikleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gonca Keskindemirci
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ümmihan İŞOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET: Çalışmamızda, görsel ve işitsel uyaranların tek tek (unimodal) ve eş zamanlı (bimodal) uygulanmasıyla EEG'de oluşan yanıt ve bu yanıtın beyin yarıkürelerine özgü özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya yaş ortalaması 39+4,49 olan ve sağ elini kullanan 40 sağlıklı gönüllü katıldı. Görsel ve işitsel uyaran kullanılarak, Neuroscan 4.1 cihazı ve elektro-kep yardımıyla, 32 kanaldan (30 aktif elektrod, horizontal ve vertikal EOG) EEG kaydı alındı. Siyah-beyaz karelerin yer değiştirmesi esasına dayanan görsel uyaran (60 dakikalık kareler) ile, 90 dB SPL şiddet ve 1500 Hz frekans özelliğinde işitsel uyaranlar, tek tek ve bimodal olarak 100'er kez tekrarlandı. Görsel uyaranlar tam alan (b-GUP), sağ yarıalan (sağ-GUP), sol yarıalan (sol-GUP), işitsel uyaranlar her iki kulağa (b-İUP), sağ kulağa (sağ-İUP), sol kulağa (sol-İUP), bimodal uyaranlar tam alan görsel ve her iki kulak işitsel (b-BUP), sağ yarıalan görsel ve sağ kulak işitsel (sağ-BUP) ve sol yarıalan görsel ve sol yarıalan işitsel (sol-BUP) olacak şekilde uygulandı. EEG dilimleri, uyaran öncesi 100 ve uyaran sonrası 900 msn, uyanlar arası süre 2 saniye olacak şekilde kaydedildi. Elektrod direnci 10 kOhm ve altında olacak şekilde, 0.1-70 Hz band geçiren filtre ile güçlendirilen EEG dilimleri, örnekleme hızı 256 Hz olarak kaydedilip bilgisayarın belleğine aktarıldı. Artefaklı olan EEG dilimleri ayıklandıktan sonra, kalan yaklaşık 70 EEG diliminin ortalaması alındı. Görsel, işitsel ve bimodal uyaranlar ile oluşan Pl, Nl ve P2 ortalama yanıtlarına ait latans ve tepeden tepeye genlik değerleri ölçüldü. Orta hat, sağ ve sol yankürede yerleşik bulunan elektrodlardan kaydedilen elektriksel potansiyel değişimleri, uyaran düzenekleri (b-GUP, sağ-GUP, sol-GUP, b-IUP, sağ-IUP, sol-IUP, b-BUP, sağ-BUP ve sol-BUP) açısından (modalite) ve bunların karşılaştırmalarını içeren ölçüm değerleri, SPSS 10.0 ANOVA (Repeated measure) ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. GUP'de arka bölgelerde ve sağ yankürede baskın olarak oluşan erken pozitif bileşene göre, görsel uyaranın erken işlemlenmesinin sağ yankürede daha baskın olduğu düşünülebilir. İUP'de ön bölgelerde daha belirgin olarak oluşan negatif bileşene göre, işitsel uyaranın işlemlenmesinin sol yarıkürede daha baskın olduğu düşünülebilir. Bimodal uyaran düzeneklerinde elde edilen yanıtların, görsel ve işitsel uyaranların tek tek uygulandığı uyaran düzeneklerinde elde edilen yanıtlara daha yüksek genlikli olarak bulunması, çoklu duysal nöronların aktiflenerek ve çoklu duysal konverjans oluşturduğunu düşündürmektedir. Bimodal uyaran düzeneğinde sağ-BUP yanıtının diğerlerine göre daha baskın olması bulgusu, işitsel bilginin sol yarıkürede işlemlendiğini ancak uyaranın bimodal uygulanması ile ateşlenen nöron gruplarının farklı olabileceği olasılığını akla getirmektedir. Elde edilen verilerin, çeşitli hasta gruplarını ele alarak değerlendirilmesi, beyin fonksiyonel işleyişine yönelik olarak, beyin elektriksel aktivitesinin klinik tanı yöntemi olarak yardımcı olabileceği ön görüsünü desteklemektedir. 62