SU BAZLI PROPOLİSİN ANTİKANSER AKTİVİTESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhsin Attila Göksoy
Danışman: Emine Şeküre Nazlı Arda
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kanser dünya çapında en önemli sağlık sorunlarından biridir. Çok yaygın olmasının yanı sıra yüksek morbidite ve mortalitesi nedeniyle yüzyılımızın önemli bir hastalığı olarak kabul edilmektedir. Kanser türleri arasında gastrointestinal sistem kanserleri çok önemli bir yer tutmaktadır. Mide ve kalın bağırsak gastrointestinal sistemin en önemli bileşenleridir ve bu organlarda ortaya çıkan kanserler günümüzde en sık görülen kanser türleri arasındadır. Son yıllarda kemoterapi, radyoterapi ve cerrahideki gelişmeler sayesinde gastrointestinal sistem kanserlerinin tedavisinde önemli başarılar elde edilmiştir. Ancak sağkalım sürelerinde istenen gelişme sağlanamamıştır. Kemoterapi, kanser tedavisinin en önemli bileşeni olup, 5-fluorourasil (5-FU) gibi çeşitli kemoterapötik ilaçlar klinik pratikte kullanılmaktadır. Kemoterapötik ilaçlar birçok kanser türünün tedavisinde etkilidir, ancak kanser hücrelerinin geliştirdiği direnç mekanizmaları ve uzun süreli ilaç kullanımına bağlı toksisite gibi yan etkiler tedavi etkinliğinin azalmasına neden olmaktadır. Bu nedenle kanser tedavisinde yeni ilaç arayışları devam etmekte ve tedavide etkili olabilecek doğal ürünlerle ilgili araştırmalara ilgi artmaktadır. Etkinliği araştırılan doğal ürünler arasında bal arısı ürünleri önemli bir yere sahiptir. Bal arısının en önemli ürünlerinden biri olarak bilinen propolise özel bir önem verilmektedir ve son yıllarda üzerinde yoğun araştırmalar yapılmaktadır. Propolisin antiinflamatuar, antibakteriyel, antiviral, antimikrobiyal, antioksidan ve hepatoprotektif özelliklerinin yanı sıra çeşitli kanser hücrelerinde antiproliferatif ve antikanser aktiviteye sahip olduğu bulunmuştur. Yapılan bu tez çalışmasının amacı, su bazlı propolisin tek başına ve 5-FU ilacı ile kombine halde antikanser aktivitesini AGS insan mide kanseri ve Caco-2 insan kolon kanseri hücrelerinde araştırmaktır. Çalışmanın ilk aşamasında, su bazlı propolisin ve 5-FU'nun farklı konsantrasyonlarının AGS ve Caco-2 hücrelerinin canlılığı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Her iki madde için de doza- ve zamana-bağlı artan sitotoksik etki bulunmuştur. Elde edilen verilere göre, kombine uygulamalar için uygun dozlar seçilmiş ve bu dozların iki hücre hattında sitotoksisitesi belirlenmiştir. Propolis ve 5-FU ilacının sinerjistik etkisini bulmak için SynergyFinder ve Compusyn yazılımları kullanılmıştır. Her iki hücre hattı için yüksek sinerji değerine sahip 100 µg/mL propolis ve 10 µM 5-FU kombinasyonu seçilmiştir. Seçilen propolis ve 5-FU dozları ile bunların kombinasyonlarının hücre migrasyonu üzerindeki etkileri in vitro çizik deneyleriyle test edilmiştir. Kombine uygulamanın tekli uygulamalara göre migrasyonu daha fazla önlediği görülmüştür. Uygulamaların apoptotik etkisini belirlemek için Hoechst-33342/Propidium iyodür (HO/PI) floresan boyaması yapılmıştır. Apoptoz belirteci proteinlerin anlatım düzeyleri Western blot yöntemi ile belirlenmiştir. Propolis, 5-FU ve propolis+5-FU uygulamaları sonrasında floresan mikroskop altında yapılan analizler, her iki hücre hattındaki apoptotik hücre sayısının, kombine tedavi uygulanan deney gruplarında diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksek olduğunu ortaya koymuştur.Western blot analizi sonuçları, tüm uygulamalardan sonra hem AGS hem de Caco-2 hücrelerinde apoptotik marker proteinlerin anlatım düzeylerinde önemli değişiklikler olduğunu göstermiştir. Bax/Bcl-2 oranında ve kaspaz-8, kaspaz-3 ve PARP1'in kesilmiş formlarında artış görülmüştür. Hücre döngüsünün tutuklanmasında ve hücre ölümünde önemli rolleri olan p21 ve p53 protein anlatımlarının her iki hücre hattında da kombine uygulamanın yapıldığı grupta arttığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, su bazlı propolis ve 5-FU'dan oluşan kombine uygulamanın, AGS mide kanseri ve Caco-2 kolon kanseri hücrelerinde apoptozu indüklediğini ve hücre migrasyonunu önlediğini, her iki aktivitede de tekli tedaviye kıyasla daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, kanser tedavisinde su bazlı propolis içeren yeni ilaç kombinasyonlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Ancak, su bazlı propolisin mide ve kolon kanserleri başta olmak üzere çeşitli kanser türlerinin tedavisinde tek başına veya 5-FU gibi kemoterapi ilaçlarıyla birlikte kullanılması için daha kapsamlı in vitro ve in vivo çalışmalara ihtiyaç vardır.