Marmara Denizi'nin Kuzeyinden Elde Edilen Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819'te PAH Birikiminin ve Bazı Enzim Aktivitelerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mine Çelikkol
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Serhat Albayrak
Eş Danışman: Gülruh Albayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Marmara Denizi'nin Kuzey kıyılarında belirlenen 3 farklı istasyondan dört mevsim boyunca yapılan örneklemelerden elde edilen Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819'te Polisiklik Aromatik Hidrokarbon (PAH) bileşiklerinin birikim düzeylerinin ölçülmesi, bu bileşiklerin enzimatik ve moleküler düzeydeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, PAH kirliliğinin M. galloprovincialis'te tetiklediği antioksidan savunma mekanizmaları ve gen anlatım profilleri gerçek zamanlı PZR ile incelenerek ortaya konmuştur. Elde edilen midye örneklerinde t-PAH konsantrasyonları, EPA 8100 metoduna göre Alev İyonlaşma Dedektörlü Gaz kromatografi cihazı kullanılarak kuru ağırlıkta 348,1-1.525,97 ng/g arasında ölçülmüştür. En yüksek t-PAH konsantrasyonu kış mevsiminde Eskihisar, en düşük t-PAH konsantrasyonu sonbahar mevsiminde Büyükçekmece istasyonunda belirlenmiştir. Bilinen en kanserojen PAH bileşiği olan Benzo(a)pyrene konsantrasyonu, en yüksek değerlere kış mevsimi dışındaki tüm mevsimlerde Marmara Ereğlisi istasyonundan toplanan midyelerde ulaşmıştır. Bu bileşik için ölçülen değerler 5,4-131,3 ng/g kuru ağırlık arasında olup bazı istasyonlarda sınır değerin 13 katına kadar çıkmıştır. En yüksek Katalaz (KAT) ve Peroksidaz (POD) enzim aktiviteleri ilkbahar mevsiminde Büyükçekmece istasyonunda ölçülmüştür. En yüksek Süperoksit Dismutaz (SOD) enzim aktivitesi ise sonbahar mevsiminde Büyükçekmece istasyonunda ölçülmüştür. Midyelerin gen anlatım profillerinin çıkarılmasında içsel gen olarak aktin, hedef genler olarak cox1, cyp41, gst, mt ve nad2 kullanılmıştır. Genlerin çoğaltıma girdiği döngü sayısı ve nispi kantitasyon değerleri (∆∆CT) hesaplanarak aktine göre gen anlatım düzeyleri belirlenmişir. En yüksek gen anlatımının kış mevsiminde Büyükçekmece istasyonundan toplanan midyelere ait cox1 geninde (3500), en düşük gen anlatımının ise yaz mevsiminde Eskihisar istasyonundan toplanan midyelere ait nad2 geninde gerçekleştiği görülmüştür. cox1 geninin İlkbahar mevsiminde Eskihisar istasyonundan toplanan midyeler haricinde tüm mevsim ve istasyonlarda aktin'e göre anlatımı artırılan gen olduğu ortaya konmuştur. Sonbahar mevsiminde cox1 geni dışındaki tüm genlerin her üç istasyondaki midyeler için de down regülasyon ile kontrol edildiği tespit edilmiştir. Kış mevsiminde Büyükçekmece istasyonundan toplanan midyelerde nad2 geni dışındaki tüm genlerin up regülasyon ile kontrol edildiği belirlenmiştir. İlkbahar mevsiminde Büyükçekmece istasyonundan toplanan midyelerdeki cox1 ve Marmara Ereğlisi istasyonundan toplanan midyelerdeki cox1 ve nad2 genlerinin up regülasyon ile, bunların dışındaki tüm istasyonlardaki genlerin down regülasyon ile kontrol edildiği belirlenmiştir. Yaz mevsiminde her üç istasyondaki cox1 geninin up regülasyon ile kontrol edildiği, diğer tüm istasyonlar için genlerin hepsinin down regülasyon ile kontrol edildiği tespit edilmiştir. Spearman korelasyon yöntemi kullanılarak PAH miktarları ile enzim aktiviteleri ve gen anlatım düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Her bir mevsim için istatistiksel olarak anlam ifade eden ilişkilerin (pozitif veya negatif) tümünün, hesaplanan korelasyon katsayı değerlerine göre çok kuvvetli ve anlamlı olduğu ortaya konmuştur.