Meme kanserinde runx2'nin bazı hücrelerarası matriks proteinleri ve enzimleri üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevgi Binay

Danışman: Engin Kaptan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Runt ilişkili genlerden biri olan runx2 osteoblast/kondrosit farklılaşmasının önemli düzenleyici moleküllerinden biridir. İnsan kanserlerinde runx2'nin aşırı eksprese olduğu ve kemik metastazının esas öncülerinden biri olduğu yakın geçmişte bulunmuştur. Bunun yanı sıra, runx2'nin meme, prostat ve kolorektal kanserlerinde artmış büyüme, invazyon ve metastazla bağlantılı olduğu gösterilmiştir. Bir kanser hücresinin metastaz yapabilmesi için ekstrasellüler matriksin (ECM) modifiye edilmesi ve ECM-hücre ilişkilerin zayıflatılması gerekmektedir. Bu işlem kanser hücreleri tarafından salgılanan çeşitli enzimler ve proteinler tarafından gerçekleştirilir. ECM modifikasyonunda ve ECM-hücre interaksiyonunda önemli role sahip matriks metalloproteinazların (MMP) ekspresyonundan runx2 sorumlu tutulmaktadır. Bu bilgiler ışığında insan meme kanseri hücre soylarında ECM modifikasyonu ve ECM-hücre etkileşiminde önemli rolleri olan heperanaz (HPA1), lizil oksidaz (LOX), sisteince zengin salgılanmış asidik protein (SPARC), ve osteopontin (OPN) gibi proteinlerin ekspresyonunda runx2 transkripsiyon faktörünün etkili olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda insan meme kanseri östrojen reseptör pozitif (MDA-MB-231) ve negatif (MCF-7) hücre hatlarında runx2 siRNA'sı kullanılarak runx2 knocdown modeli oluşturulmuş ve çalışmamıza konu olan ECM proteinlerinin mRNA miktarları ve protein ekspresyonlarındaki değişiklikler PCR ve Western emdirim yöntemi ile gösterilmiştir. Elde edilen veriler, MCF-7 hücrelerinde runx2'nin susturulması çalışmada ele aldığımız HPA1, SPARC ve LOX'un hem mRNA hemde protein seviyelerinde azalma olduğunu, OPN mRNA ve protein seviyelerinde ise bir değişiklik olmadığını göstermiştir. MDA-MB-231 hücrelerinde ise LOX ve HPA'nın protein ve mRNA miktarlarında belirgin bir azalma saptanmıştır. SPARC ifadesinde ise belirgin bir artış meydana geldiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, runx2 yoluyla HPA1, LOX ve SPARC gibi matrisellüler protein ekspresyonunun düzenlenmesi, insan meme kanserinin habis potansiyelinin düzenleyici mekanizmalarından biri gibi görünmektedir. Dolayısıyla, runx2 meme kanserinin tedavi sürecinde hedef bir molekül olarak düşünülebilir.