Yüz İfadelerinin Algılanmasının Yaşa Bağlı Etkisinin Olaya İlişkin Potansiyeller (OİP) Yöntemi ile İncelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü, Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tuba Aktürk

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ümmihan İŞOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, yaşın, yüz ifadesi algılamadaki etkisi, beyin elektriksel aktivesinde (elektroensefalografi; EEG) ortaya çıkan olaya ilişkin osilasyonlar (OİO) değerlendirilerek ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmaya 15 sağlıklı genç, 15 sağlıklı yaşlı katılımcı alınmıştır. EEG kaydı BrainAmp 32 Channel DC System ile amplifiye edilmiştir. Uyaran olarak 5 farklı yüz ifadesinin (kızgın, mutlu, nötral, üzgün, korkmuş) olduğu 15 farklı fotoğraf gösterilmiştir. EEG kaydını takiben, katılımcılara gösterilen yüz ifadeleri sorulmuştur. Analizde çeşitli frekans aralıklarında; olaya ilişkin osilasyonlar üzerinden maksimum genlik analizi ve faz kitlenmesi analizi uygulanmıştır. İstatistiksel yöntem olarak tekrarlayan ölçümlerde ANOVA kullanılmıştır (p≤0,05). Başlıca bulgular; genç katılımcıların yüz tanıma puanı 14,33/15 iken, yaşlı katılımcıların puanı 11,94/15'a düşmüştür. Bu fark nötral yüz için istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,001). ANOVA sonucunda Delta (F(6,168)=3,8553, p=,032) yanıtında lokasyon*grup farkı ve delta (F(6,168)=3,8553, p=,032), teta (F(6,168)=3,0868, p=,031), alfa (F(6,168)=4,3295, p=,006) faz kilitlenmesinde lokasyon*grup farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Teta yanıtı (F(1,28)=4,7020, p=,03878) ve faz kilitlenmesinde (F(1,28)=7,7429, p=,010) gruplar arası fark anlamlı bulunmuştur; yaşlılar hemen tüm bölgelerde gençlerden yüksek faz kitlenmesine sahiptir. Yaşlı bireylerde yüz ifadesi algılamada bozulmalar görülmüş ve bozulmanın daha çok oksipital delta yanıtlarında ve faz kilitlenmesinde azalma ile karakterize olabileceği gösterilmiştir. Bulgular yaşlıların fonksiyonları gerçekleştirme sırasında gençler kadar etkili işleme yeterliliği olmadığından kompansasyon mekanizması olarak ayrı bir beyin dinamiği geliştirmiş olabileceği şeklinde yorumlanabilir.