Çevre Sosyolojisinin Kuramsal Gelişimi: Riley Dunlap'ın Katkıları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ömer Talha Sezgin
Danışman: Aynur Erdoğan Coşkun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, günümüzde ulusal ve uluslararası düzeyde gündemin üst sıralarına kendisine yer bulan çevre başlıklı konuları toplum-çevre ilişkileri açısından inceleyen çevre sosyolojisinin kavramları ve kuramları incelenmiş ve sosyoloji disiplini içerisinde kurumsallaşma süreci eleştirel bir bakış açısı ile ele alınmıştır. Bu kapsamda çevre sosyolojisinin kuruluş sürecine etki eden toplumsal süreçler analiz edilirken çevre sosyolojisinin paradigmatik değişim iddiaları dönemin akademik tartışmaları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede çevre sosyolojisinin kuruluşunda önemli bir etkisi olan yeni toplumsal harketler ve özelde çevreci hareketlerin etkisi ve düşünsel olarak katkı sağlayan eko-felsefeler açıklanmıştır. Çevre sosyolojisinin kurumlaşma süreci, kurucu sosyologlardan olması ve bu alana önemli katkılarının bulunması sebebiyle Riley Eugene Dunlap'in akademik çalışmaları üzerinden değerlendirilmektedir. Riley Eugene Dunlap'in akademik kariyeri boyunca çevre sosyolojisine etki eden birincil ve ikincil kaynakları incelenmiş ve eserlerine katkıda bulunan diğer sosyologlar kısaca değerlendirilmiştir. Çevre sosyolojisinin paradigmatik iddiasını oluşturduğu 1970'li yıllarda Dunlap'in kaleme aldığı Egemen Batı Dünya Görüşü ve İnsan İstisnacı Paradigma tanıtılmış ve alternatif Yeni Ekolojik Paradigma, kendisinin ilişki kurduğu diğer sosyologların katkıları da dahil edilerek incelenmiştir. Böylece Dunlap'in çalışmaları üzerinden çevre sosyolojisinin 50 yılı aşkın süre içerisindeki konu başlıkları ve tarihsel süreç içerisinde değişen dinamikleri incelenmektedir. Ayrıca çevre sosyolojisinin kurumsallaşma sürecinde eleştirel mahiyette ortaya konan akademik çalışmalar da ele alınmıştır. Bu çalışma, çevre sosyolojisinin akıl yürütme biçimindeki noksanlıkları tespit ettiği için özgündür. Çevre sosyolojisinin iddiaları yeni değildir. Bu disiplin, bilimsel bir sosyolojiye bağlı olmaması nedeniyle özellikle Frankfurt Okulu tarafından daha önce ve oldukça detaylı bir şekilde ele alınan modern bilim, pozitivizm, endüstriyel kapitalizm ve çevresel hassasiyetler üzerine oluşan eleştirel kuramı gözden kaçırmıştır. Bu çalışmada çevre sosyolojisinin iddialarına eleştirel ve geniş bir alan önerisi getirilmiş, çevre sosyolojisinin kendisini konumlandırdığı dar çerçeve açıklanmıştır.