İndol Türevi Spirotiyazolidinon Bileşiklerinin Sentezi, Yapı Tayini ve Antiviral Aktivitelerinin İncelenmesi

GÖZDE ÇINAR

İndol Türevi Spirotiyazolidinon Bileşiklerinin Sentezi, Yapı Tayini ve Antiviral Aktivitelerinin İncelenmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖZDE ÇINAR

Danışman: Gökçe Cihan Üstündağ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada 5-kloro-N-(2-metil-3-okso-1-tiya/1,8-ditiya-4-azaspiro[4.5]dek-4-il)-1H-indol-2-karboksamit (3a-3l) ve 5-kloro-1-metil-N-(2-metil-3-okso-1-tiya/1,8-ditiya-4-azaspiro[4.5]dek-4-il)-1H-indol-2-karboksamit (6a-6l) yapısında yirmi dört yeni bileşik sentez edilmiş, kimyasal yapıları aydınlatılmış ve bileşiklerin antiviral etkinlikleri araştırılmıştır. Bu amaçla etil-5-kloro-1H-indol-2-karboksilat (1) ve indol azotunun metillenmesiyle elde edilen türevi etil 5-kloro-1-metil-1H-indol-2-karboksilatın (4) hidrazin hidratla reaksiyona girmesiyle elde edilen hidrazid türevlerinin, tek kapta 2-merkaptopropiyonik asitle ve uygun keton türevleriyle kondensasyon reaksiyonu gerçekleştirilmiştir. Bileşiklerin oluşum mekanizmaları tartışılmış, yapıları spektral yöntemler (IR, 1 H NMR, 13 C NMR, APT, COSY, HSQC, HMBC ve ESI-MS) ve elementel analiz ile doğrulanmış ve yorumlanmıştır. Tüm bileşiklerin HEL 299, MDCK, Hep2 ve VeroE6 hücre kültürlerinde seçilmiş farklı RNA ve DNA virüslerine karşı antiviral etkinlikleri araştırılmıştır. Bileşiklerden bazıları HCoV-229E ve/veya HCoV-OC43'e karşı antiviral etkinlik göstermiştir. Spirohalkanın 8 konumunda ter-pentil grubu içeren 3k (HCoV-229E EC50 : 3,6 µM; HCoV-OC43 EC50 : 1,4 µM), ter-bütil grubu bulunduran 3d (HCoV-229E EC50 :4,1 µM), 4-hidroksifenil taşıyan 3i (HCoV-229E EC50 : 4,0 µM) ve spirohalkanın 7- konumunda metil bulunduran 3f (HCoV-229E EC50 :4,3; HCoV-OC43 EC50 :5,5 µM,), indol azotunda metil bulunduran 6 kodlu bileşiklerden spirotiyazolidinon halkasının 8 konumunda ter-bütil grubu bulunduran 6d (HCoV-OC43 EC50 : 6,4 µM), 8,8-dimetil grubu bulunduran 6e (HCoV-OC43 EC50 : 5,7 µM), 7-CH3 sübstitüe 6f (HCoV-OC43 EC50 : 4,2 µM), 4-hidroksifenil grubu taşıyan 6i (HCoV-229E EC50 : 5,5 µM) ve triflorometil sübstitüe 6j (HCoV-229E EC50 : 4,7 µM; HCoV-OC43 EC 50: 5,8 µM) bileşikleri belirgin antiviral aktivite göstermiştir. Ayrıca 3a–3d bileşikleri SARS-CoV-2'ye karşı test edilmiş; bu gruptan 8-etil grubu taşıyan 3c (EC50 : 4,0 µM) ve 8-ter-bütil grubu taşıyan 3d (EC50 : 9,3 µM) antiviral etkinlik göstermiştir.