Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Osmanlı Devleti'nde Askeri Okullarda Din Eğitimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Aydın
Danışman: Ayşe Zişan Furat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti, Avrupa karşısında uzun süre askeri alanda üstünlük kurmuştur. Bu üstünlüğünde kuruluş yıllarında devşirme sistemiyle kurmuş olduğu askeri birliklerin önemli payı olmuştur. Zaman içerisinde Avrupa'nın ekonomik ve askeri alanlarda gelişme göstemesi ve Osmanlı askeri birliklerinde yaşanan bozulmalar neticesinde Avrupa karşısındaki üstünlük kaybedilmiş ve büyük toprak kayıpları yaşanmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti, Avrupa karşısında savaş meydanlarında alınan yenilgileri önlemek amacıyla Avrupa tarzında askeri birliklerini ıslah etme yoluna gitmiştir. Bu tutum askeri alanda Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzı modernleşme gayretlerini ortaya çıkarmıştır II. Mahmud döneminde bu modernleşme gayretleri devletin idari yargı ve eğitim alanlarına da teşmil edilmiştir. Tanzimat'la beraber de Avrupai tarzda modernleşme gayretleri devletin bütün kurumlarında önemli değişikliklere yol açmıştır. Eğitim sistemi de bunlardan birisidir. Daha önce dini eğitim veren medreselerin yanında programlarında din eğitimine de yer verilen Avrupai tarzda mektepler açılmaya başlanmıştır. Osmanlı askeri okulları da bu modernleşme gayretleri çerçevesinde Osmanlı Devleti'nin ilk modern okulları olmuşlardır. Cumhuriyet'in kurulmasıyla seküler bir düzlemde devam etmesiyle beraber dinin Osmanlı modernleşmesinin önünde bir engel teşkil ettiği şeklinde yorumları da beraberinde getirmiştir. Bu çalışma da Osmanlı modernleşmesinin ilk örneklerinden olan askeri okullarında din eğitiminin konumunu ele almayı amaçlamıştır. Çalışmada Osmanlı ordusunda ve askeri okullarında din eğitimine yer verilmesinin sebepleri arşiv vesikaları ile ele alınmaya çalışılmıştır. Osmanlı askeri okullarında kuruluşundan itibaren din eğitiminin her dönem yer almıştır. Özellikle Cumhuriyet'in kurucu kadrolarının yetiştiği ve en modern dönemi olarak ifade edilen II. Abdulhamid döneminde askeri okul programlarında din eğitimi daha yoğun bir şekilde yer almıştır.