Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Arapça
Öğrenci: Mohamad ALYASIN
Danışman: Ziyad Ravaşdeh
Özet:
Bu
çalışma, Mâide suresi, Enam suresi ve A'raf suresinin bütünüyle tefsirini kapsayan
bir el yazmasının ve incelenmesini içermektedir. Eserin yazarı 9. Yüzyılın alimlerinden
olan Muhammed b. Korkmaz el-Nasiri el-Aktamiri el-Çerkesî elKahirevi
el-Hanefi’dir (ö. 882/1478). Burcî Memlûk hanedanlığı döneminde Mısır'da yaşamış
(827-923/1382-1517), şiir ve edebiyatla tanınmıştır. Ayrıca şer’i ilimlerde ve
tıp, kimya, astronomi, harf ve talih ilimleri gibi bazı kozmik bilimlerde
alimdir. Öne çıktığı konulardan birisi Kurân tefsiridir. Bu tefsirini ise
temelde, şeriat ve dil umumiyetlerine muvafık olmasıyla beraber zahirinin
aksine, tasavvuf ehline zahir olan işaretlerden yola çıkarak Kurân’daki bazı
ayetleri tefsir eden işâri tasavvufî yöntemler üzerinden tasnif etmiştir. b.
Korkmaz, Kurân'ı Kurân'la, Kurân'ı hadisle tefsir etmiştir. Müellif tefsirini,
“Fethü'r-Rahman fi Tefsir'il-Kurân” adlı ilk eserinden alıntılar yaparak özetlemiş
ve özelleştirmiş, bunu da kendi mukaddimesinde ifade etmiştir. Ancak kullandığı
ifadeler gösteriyor ki “Fethü'r[1]Rahman”dan
daha çok “Te'vilatü'n-Necmiyye” adlı kaynağa dayanmıştır ve bu kitap yazar
Necmeddin Kübra'ya aittir (ö. 618/1221). Fatiha suresinden Nas süresine kadar tefsiri
boyunca düzenli bir metodoloji izlemiş ve tefsirini dört bölüme ayırmıştır. Surelerin
ayetlerini tematik bir biçimde ayırıp her bölüme seci başlıklar vermiştir. b. Korkmaz,
her ayet grubunun tefsirini ayrı ayrı, kısa, öz ve belagati yüksek bir üslupla tefsir
etmiştir. Özellikle seci yöntemini kullanarak yazdığı metnin birçok yerinde şiirlerini
eklemiştir. Tefsirinde, vaaza, öğüte, takvaya, ihlasa ve salih amellere teşvik etmeye
odaklanmıştır. Bununla birlikte vecd ve ilahi aşk konularına da vurgu yapmıştır.
Bu üslup, işâri tasavvufî tefsirlerin bir örneği olup kullandığı ayrıcalıklı beliğ
üslubu ile bu tefsire katmıştır. Bu el yazısının değerini Yazının değeri, müfessirin
bulunan tefsir nüshasını kalemiyle yazmasıdır, bulunan iki nüshayı yazarın
kendi el yazısıyla oluşturmuş olmasıdır. Bu nüshalardan yalnızca tahkikte kullanılmıştır.
Zira diğer nüsha, ele alınan ilgili kısmı içermemektedir. Bu tahkik III çalışması,
üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müfessirin hayatı, ilmî faaliyetleri ve
eserleri ele alınmaktadır. İkinci bölümde tahkik yaptığımız nüshanın
özellikleri, tahkik yaparken kullandığımız metot anlatılmıştır. Üçüncü bölümde
ise tahkiki yapılan kısım bulunmaktadır, bu bölümde, Nesrü’l-Cümân’ın,
tahkik/edisyon-kritik kaidelerine uygun, sağlam bir metnini oluşturmaya
çalışacağız.