Mesane kanserli hastalarda uzun kodlamayan RNA-ATB ve miR-200c ekspresyonlarının incelenmesi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Arif Murat KAYTAZ

Danışman: Semra Abbasoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Mesane kanserinin (MK) görülme sıklığı dünyada yaygındır, ancak oluşumu ve progresyonuna ilişkin ayrıntılı mekanizmalar halen tam olarak anlaşılamamıştır. Genetik değişiklikler MK gelişimi ile sıkı bir şekilde ilişkilidir. Son zamanlarda, kodlamayan RNA'ların (ncRNA'lar) birçok farklı hastalıkta önemli bir rol oynadığı gösterilmesi nedeniyle kanser araştırmalarında umut verici bir alandır. NcRNA'ların iki ana sınıfı, mikroRNA'lar (miRNA'lar) ve daha yakın zamanda tanımlanan uzun ncRNA'lardır (lncRNA'lar). Her iki ncRNA sınıfınında kanser oluşumu ve gelişiminde etkili olduğu gösterilmiştir. MK'nın karsinogenez süreci ve progresyonunda ncRNA'ların rolü ve altında yatan moleküler mekanizmalar halen büyük ölçüde belirsizliğini korumaktadır. MK'lı hastaların tümörlü ve tümöre komşu normal dokuları arasındaki farklı ncRNA'ların ekspresyonunun gösterilmesi yeni tanısal ve prognostik belirteçlerin keşfedilmesiyle sonuçlanabilir. Bu nedenle çalışmamızda esas olarak MK'li hastaların tümör dokularında TGF-β tarafından aktive edilen lncRNA (lncRNA-ATB) ve mikroRNA-200c (miR-200c)'nin ekspresyonlarını belirleyerek bu ncRNA'ların hastaların histopatolojik ve klinik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Metod: Mayıs 2022 ve Nisan 2023 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı, Ürolojik Onkoloji Bilim Dalı'na başvuran MK tanısı alan 50 hasta dahil edildi. Hastaların tümörlü dokuları ve bitişik normal dokuları transüretral mesane tümörü rezeksiyonu (TUR-MT) işlemi sırasında elde edildi. LncRNA-ATB ve miR-200c ekspresyonları kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (qRT-PCR) yöntemiyle belirlendi. Ardından uygun istatiksel yöntemlerle saptanan ekspresyonların hasta özellikleri ile ilişkisi incelendi. Bulgular: Çalışmamızda, MK'lı hastaların tümör dokularındaki LncRNA-ATB ekspresyonun tümöre bitişik normal doku ile kıyaslandığında istatiksel olarak anlamlı düzeyde arttığını saptadık. Ayrıca yüksek dereceli tümörlerde LncRNA-ATB ekspresyonlarında düşük dereceli tümörlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış vardı. Tümörlü dokulardaki miR 200c ekspresyonlarını komşu normal doku ile karşılaştırdığımızda ise, lncRNA-ATB'de olduğu gibi bir artış olduğunu saptadık. LncRNA-ATB ekspresyonunun aksine, yüksek dereceli tümöre sahip olanlardaki ekspresyon düzeyi düşük dereceli olanlara göre istatistiksel olarak daha düşük olarak bulundu. Her iki ncRNA ekspresyonlarının tümörün farklı evrelerindeki gösterdiği değişimler incelendiğinde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Yapılan ROC analizi sonucunda tümörlü dokuyu bitişik normal dokudan ayırt etmede LncRNA-ATB'nin %72 duyarlılık ve %68 özgüllüğe, mir-200c'nin ise %68 duyarlılık ve %64 özgüllüğe sahip olduğunu gösterdi. Bu bulgulara karşın tümörlü dokularda lncRNA-ATB ve miR-200c ekspresyonları arasında korelasyon gözlenmedi. Sonuç: Çalışmamız MK'de lncRNA-ATB ve miR-200c ekspresyonlarının beraber değerlendirildiği ilk çalışmadır. Kasa invaziv olmayan MK hastaları için lncRNA-ATB ve miR200c'nin erken bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte, hasta sayısı arttırılarak, kasa invaziv, yakın ve uzak metastazlı hastaların da dahil edildiği daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: mesane kanseri, miRNA, lncRNA, ncRNA, miR-200c, lncRNA-ATB, biyobelirteç