Cinsiyet gelişim bozuklukları ile ilişkili genlerin yeni nesil dizileme tekniği ile araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AGHARZA AGHAYEV
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zehra Oya Uyguner
Eş Danışman: Güven Toksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cinsiyet gelişim bozuklukları (CGB) tek gen veya kromozom anomalilerine bağlı olarak gonadal ve anatomik cinsiyetin uyumsuz olarak geliştiği konjenital durumları tanımlamakta olup, hafif hipospadiastan gonad gelişim anomalilerine bağlı tam cinsiyet dönüşümüne kadar geniş spektrumda gözlenir ve insidansı 1/5500'dir. CGB gonadal gelişim bozukluğunda, androjen sentezi veya etkisindeki kusurlardan, çevresel faktörlerin de içinde yer aldığı birçok etmenin rolü olduğu bildirilmektedir. CGB'ler yenidoğanın acil sorunları arasında olup, erken tanı, yaşam kalitesi, ruhsal durum ve genetik danışma açısından önem taşımaktadır. Kuşkulu dış genital yapı ile doğan bebeklerde cinsel kimliğin belirlenmesinde dış genital görünümün yanı sıra kromozomal cinsiyet, gonadların over veya testis yönünde farklılaşmış olması, iç genital yapı ve hormonların etkisinin araştırılması önemlidir. CGB'nin klinik ve genetik heterojenliği, kesin tanı için sorumlu genlerin eş zamanlı ve kısa sürede dizilenmesini, delesyon/duplikasyon analizlerinin yapılmasını gerektirmektedir. Bu çalışmada, klinik tanısında CGB düşünülen, kromozomal cinsiyeti belirlenmiş ve kromozom anomalileri dışlanmış, MLPA analizinde herhangi bir delesyon/duplikasyon saptanmamış 44 olguda, ilişkili 31 genin tüm kodlayan ekzon, ekzon-intron sınır bölgelerini kapsayan, ekibimizce tasarlanmış panel-gen testi ile Ion Torrent platformunda yapılan incelemeden elde edilen varyantlar değerlendirildi. Klinik önemi belirlenen değişimler özgün primerler tasarlanarak Sanger dizi ile doğrulandı, olanaklı olan ailelerde segregasyon analiz sonuçları irdelendi, herhangi bir mutasyon/varyant ilişkisi saptanmayanlarda panelin tasarım gereği kapsam dışı bıraktığı bölgeler Sanger dizileme ile incelendi. 17 olguda 8 farklı gende (HSD17B3, DHH, NR5A1, LHCGR, WT1, POR, ZFPM2 ve HOXA4) altısı daha önce tanımlanmış ve 13'ü literatürde bildirilmemiş olası ilişkili varyantlar saptandı ve tanı oranı % 38,6 olarak belirlendi. Ayrıca serimizdeki tüm örneklerde, YND platformunda biyoinformatik istatistiksel hesaplamaya dayalı kopya sayı varyant (KSV) analiz program kullanılarak büyük delesyon ve duplikasyonlar dışlandı. Kodlayan bölgede yeni mutasyon saptanan bir örnek için üç boyutlu modelleme ile protein yapısında oluşturması beklenen yapısal farklılıklar simülasyon programları yardımıyla incelendi. Bildiğimiz kadarıyla ülkemiz için ilk tasarlanmış panel uygulaması olan çalışmamız sonuçlarının, toplumumuzda CGB ilişkili genlerin ve mutasyon frekanslarının saptanmasına, gonadal tümörler açısından erken dönemden itibaren takip olanağının sağlanmasına, taşıyıcı bireylerin belirlenerek aile planlamasına yardımcı olmasına katkı sağlaması beklendi.