Otoimmun karaciğer hastalıklarının retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAZIM TAŞKIN
Danışman: Zerrin Önal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Pediatrik otoimmun karaciğer hastalıkları, altta yatan başka bir etiyolojinin yokluğunda, transaminaz yüksekliği, otoantikorların varlığı, artmış immunoglobulin G (IgG) düzeyi ve inflamatuar karaciğer histolojisi ile karakterizedir. Tanıda skorlama kriterlerinin kullanılması faydalıdır. İmmunsupresif tedaviye genellikle iyi yanıt verirler. Prognozları arasında farklılık vardır. Tedaviye yanıtsız olgularda nadir de olsa karaciğer nakli gerekebilir. Amaç: Birincil amaç, otoimmun karaciğer hastalığı tanısındaki, biyokimyasal, serolojik, histolojik bulgular ve skorlamalardan yola çıkarak tedaviye dirençli ve kötü prognoza sahip olguların öngörülebilme potansiyelinin değerlendirilmesidir. İkincil amaç; hasta grubumuzun özellikleri ve alt tipler arasındaki farklılıkları belirlemek, fibroscan kullanımının izlemde kullanımının etkinliğini değerlendirmektir. Yöntem: Bu çalışmada üçüncü basamak karaciğer nakil merkezi olan İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim dalı polikliniğinde Ocak 2010- Haziran 2024 yılları arasında otoimmun karaciğer hastalığı tanısı alan hastalar, demografik özellikleri, tipleri, tanı sırasındaki biyokimyasal, serolojik, histolojik verileri, tanı skorlama puanları, son evre karaciğer hastalığı model (MELD, PELD) puanları ve tedavileri açısından retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışma kapsamında 72 hasta incelenmiştir. Hastaların ortalama tanı yaşı 9,6 ± 4,8 yıldır. Hastaların 31'i (%43) tip-1, 10'u (%14) tip-2, 15'i (%21) seronegatif otoimmun hepatit, 7'si (%9,7) otoimmun sklerozan kolanjit, 8'i (%11) 'overlap' sendrom tanısı almıştır. Hastaların %41'i kronik karaciğer hastalığı bulgusu ile başvurmuştur. Hastaların %30'unun izlemde atak geçirdiği gözlenmiştir. Hastaların %10'unda tam remisyon elde edilmiş, %12,5'inde ikinci basamak tedavi ve %5,6'sına karaciğer nakli gerekmiştir. Değerlendirmeler sonucunda ALP/AST ≥1,3 olması otoimmun sklerozan kolanjiti, PELD ≥11,85 olması 2. basamak tedavi gerekliliğini, >20 olması ise karaciğer naklini öngördüğü bulunmuştur. Sonuç: Otoimmun karaciğer hastalıklarının asemptomatikten fulminan seyre kadar farklı belirti ve bulgularla ortaya çıkışı, tanı için diğer karaciğer hastalıklarının dışlanmasının mutlak gerekli oluşu tanı koymada güçlük yaratmaktadır. Ayrıca hastalığın relaps ve remisyonlarla seyretmesi hasta izlemini ve prognozunu öngörmeyi zorlaştırmaktadır. Bu zorlukları aşmak ve kötü prognozlu vakaları tanı anında ayırt edebilmek için yapılan bu çalışmada elde edilen bazı bulgular mevcut literatür bilgilerini desteklerken bazıları ise çelişir niteliktedir. Bazı bulgular ise amaçlar doğrultusunda fayda sağlayabilecek yeni bilgileri ortaya koymaktadır. Bundan dolayı elde edilen bulguların geçerliliğinin kanıtlanması için daha geniş vaka serileriyle yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Otoimmun hepatit, Otoimmun sklerozan kolajit, Overlap sendrom, Fibroscan, Karaciğer nakli, Pediatri