Kırdan Kente Göç Eden Nüfusun Köylerini Ziyaretlerinde Etkili Olan Coğrafi Faktörlerin Analizi: Karataş Köyü Örneği (Pazaryolu/Erzurum)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra BEKTAŞ
Danışman: Muzaffer Bakırcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma sahasını oluşturan Karataş köyü, idari yönden Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlıdır. 6360 sayılı yasa ile büyükşehirlerin sınırları genişletilerek, il sınırlarını kapsar hale getirilmiştir. 2014 yılında mahalli seçimler ile birlikte hayata geçirilen bu uygulama ile köyler mahalleye dönüştürülmüştür. Uygulama öncesi Karataş köyü olarak adlandırılan saha, uygulama sonrasında Karataş Mahallesi olarak adlandırılmaktadır. Karataş köyü, idari yönden Erzurum il sınırları içinde yer almasına rağmen coğrafi bölge olarak Doğu Karadeniz Bölgesi sınırları içinde yer almaktadır. Geçiş bölgesi özelliğinde olan Karataş köyü, Erzurum'un iç kısımlarından farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar arasında yer alan iklim, Doğu Anadolu Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi arasında bir geçiş özelliğine sahiptir. İklim özellikleri sahadaki meskenlerin yapısından, yapılan ekonomik faaliyetlere kadar pek çok faktör üzerinde etkilidir. Tarım ve hayvancılık bu saha da yaygın olarak yapılan ekonomik faaliyetler arasında yer almaktadır. Bunun aksine sanayi faaliyetleri saha da yaygın olmayıp ticari faaliyetler ürün alışverişi ile sınırlı kalmıştır. Karataş köyüne ilişkin kapsamlı ve çok yönlü bir çalışma mevcut olmadığından bu sahaya ait bilgi birikimi oldukça kısıtlı bulunmaktadır. Çalışmanın esas veri kaynağını Karataş köyünden göç eden kişilerle yapılan 18 soruluk anket çalışmasından elde edilen veriler oluşturmaktadır. 131 kişinin katıldığı anket çalışmasında 1 kişi köye hiç gitmediğini belirterek bazı soruları yanıtsız bırakmıştır. 1980'li yıllardan günümüze kadar başta İstanbul olmak üzere pek çok büyükşehre farklı oran ve sayıda göç veren Karataş köyü, nüfusunun büyük bir kısmını ekonomik ve ailevi nedenlerle kaybetse de yılın özellikle yaz aylarında, resmi ve dini bayramlarda, göç eden 46-60 yaş aralığına sahip nüfus tarafından ziyaret edilmektedir. Köye yönelik ziyaretlerin %78'i kişilerin kendi isteğiyle gerçekleşmekte, ziyaretçilerin % 73'ünün köyde kendilerine ait evleri bulunmaktadır. Köy ziyaretleri en çok yıl içinde 1 kez olmakta, köyde geçirilen süre ise çoğunlukla 30 günden daha fazla sürmektedir. Yaz ziyaretlerini gerçekleştiren kesimin %67'si tersine göçe sıcak bakmamakla birlikle kararsız kesimle birlikle %33'ü tersine göçe ılımlı yaklaşmaktadır. Tersine göç olgusuna ılımlı yaklaşan kesim köye döndükleri takdirde tarım (%41) ve hayvancılık (%27) faaliyetlerine yönelmeyi seçmekte %32'lik kesim ise köye döndüklerinde hiçbir ekonomik faaliyette bulunmayı istememektedir. Ankete katılan kişiler çocuklarının köylerini ve kültürlerini tanımaları için çeşitli faaliyetlerde bulunmaktadırlar. Katılımcıların %80'i çocuklarının köye geri dönüş yapmasını istemiyorken %20'si ise çocuklarının köye geri dönmelerini istediklerini belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Köy Ziyaretleri, Karataş Köyü, Göç.