Kannabinoid Türevi Kullanıcıların Zorunlu ve Gönüllü Tedaviye Yaklaşımı Etkileyen Faktörler


Thesis Type: Doctorate

Institution Of The Thesis: İstanbul University-Cerrahpaşa, Institute Of Forensic Sciences, Department Of Social Sciences, Turkey

Approval Date: 2021

Thesis Language: Turkish

Student: Ceren Koç

Consultant: İmdat Elmas

Abstract:

Uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı ülkemizde ve dünyada her geçen yıl artarak devam eden tıbbi, psikolojik, sosyolojik ve yasal bir sorundur. Madde bağımlılığı kişinin ruhsal ve fiziksel sağlığını, sosyal yaşamını olumsuz şekilde etkilemektedir. Madde bağımlılığı sadece tıp ve psikoloji alanlarının değil; sosyoloji, adli bilimler ve hukuk alanlarının da başlıca araştırma ve müdahale alanlarından biridir. Ülkemizde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” hükmü bulunmaktadır. Ancak Türk Ceza Kanunu, uyuşturucu madde kullanımını farklı bir yönden ele almaktadır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan ya da bulunduran kişilerin, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında ve sonrasında rehabilitasyonları amaçlanmaktadır. Yasalarımıza göre uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişiler hakkında “tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri” ve uyuşturucu veya uyarıcı madde bulunduran kişiler hakkında “sadece denetimli serbestlik tedbiri” uygulanmaktadır. Bu çalışmanın amacı hakkında denetimli serbestlik kararı verilerek zorunlu olarak tedaviye yönlendirilen kannabinoid türevi kullanıcıları ile gönüllü olarak tedaviye başvuran kannabinoid türevi kullanıcılarının karşılaştırılmasıdır. Araştırmaya Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi AMATEM (Alkol Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) servisinde tedavi gören toplam 155 kannabinoid türevi; yani esrar ve türevleri, kullanıcısı katılmıştır. Katılımcıların 121’i hakkında denetimli serbestlik kararı bulunan kişiler iken, 34’ü gönüllü olarak bağımlılık tedavisine başvurmuş kişilerdir. Verilerin toplanması için BAPİ (Bağımlılık Profil İndeksi) Klinik Formu (BAPİ-K), Kriminal Düşünce Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23.0 programı kullanılmıştır.

Araştırma sonuçlarına göre gönüllü olarak tedaviye başvurmuş katılımcılar, denetimli serbestlik tedbiri ile tedavide olan katılımcılardan daha çok madde kullanmaktadırlar. Yine gönüllü tedavi grubunun yaşamları madde kullanımından daha çok etkilenmektedir ve tedavi motivasyonları daha yüksektir. Gönüllü olarak tedavide olan katılımcıların denetimli serbestlik grubuna göre daha fazla ruhsal sorun yaşamaktadır. Kriminal düşünce yapısı ve algılanan sosyal destek bakımından ise iki grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamamıştır.

 

Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Esrar, Sentetik Kannabinoid, Gönüllü Tedavi, Zorunlu Tedavi, Denetimli Serbestlik, Kriminal Düşünce, Sosyal Destek