Yoğun Annelik Algısı: Annelerin Perspektifinden Çağdaş Ebeveynlik Kültürü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zehra Zeynep Sadıkoğlu
Danışman: Aynur Erdoğan Coşkun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ölçekte yaşanan ekonomik dönüşüm ve teknolojik gelişmelerin kültürel boyutta neden olduğu değişimler ve bu değişimlerin ortaya çıkardığı yaşam deneyimleri ülkemiz için artık yabancı değildir. Bu değişimlerden uzmanlıkların statüsündeki ve uzmanlık bilgisine atfedilen önemdeki artış, toplumsal bir fenomen olarak annelik üzerinde risk ve tehlike algısının artması, anne kimliğinin düşünümsellikle oluşturulup devam ettirilen bir tasarım niteliği kazanması ve gözetim kültürünün yaygınlaşması yönünde önemli etkilere sahiptir. Uzmanlık bilgilerinin toplumsallaşmasında yaşanan değişimlerin sonucu olarak ortaya çıkan bu etkiler anneliğin çocuk merkezli, risk bilinçli, maddi ve manevi sorumluluğu yüksek bir uzmanlığa dönüşümüne, yani yoğun annelik anlayışına yol açmıştır. Bu tez çalışması ise söz konusu dönüşümün annelik deneyimine, çocuğa dair bakış açısına, anneliğin algılanışına yansımalarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çağdaş anne ideali ile günümüz ekonomik, sosyal ve kültürel yapıları arasındaki ilişkiyi ve bu ilişki çerçevesinde annelik deneyiminin nasıl düzenlendiğini anlamayı da kapsayan bu amaç doğrultusunda fenomenolojik araştırma deseni kullanılarak eğitimli orta ve orta üstü sosyo-ekonomik statüye (SES) sahip anneler ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden ele edilen veriler kategorik içerik analizi ile tahlil edilerek günümüz toplumsal ve kültürel gelişmeleri, daha özelde uzmanlık bilgilerinin toplumsallaşmasında yaşanan değişim çerçevesinde değerlendirilmiştir. Günümüzde anneliğin kadınlar için kritik süreçlerden oluşan bir deneyim olduğu söylenebilir. Bu süreçlerde potansiyel ve/veya somut riskler karşısında güven duyulan uzman rehberliği hem çocuğun korunup kollanması hem de anne kimliğinin oluşturulup devam ettirilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle annelik hem bizzat uzman tarafından izlenen hem de annenin uzman bilgilerine referansla kendi kendini izlediği rasyonel bir sorumluluk niteliği kazanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yoğun Annelik, Uzman Rehberliği, Risk Bilinci, Düşünümsel Kimlik, Gözetim Toplumu