Hasta sabitlemede kullanılan vakumlu yatakların build-up ve yüzey dozuna etkilerinin belirlenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Onkoloji Enstitüsü Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Serpil Yöndem

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hatice BECERİR

Özet:

VÜ.OZET Yüksek enerjili foton huzmelerinin radyoterapiye girmesiyle yüzey dozlarında azalma ve daha homojen doz dağılımları elde edilebilmesi sağlanmıştır. Işınlanan yüzeyde üretilen sekonder elektronlar ve tedavi cihazının kafasında meydana gelen kontamine elektronlar cilt dozunu arttırır. Kaynak-cilt mesafesinin azalması, alan boyutunun artması ya da hasta ile ışın yolu arasına çeşitli materyaller yerleştirilmesi gibi faktörler de elektron kontaminasyonunu da artırmaktadır. Bu çalışmada Co60 ve 15 MV enerjili foton huzmeleri için farklı SSD ve alan boyutlarında, hasta sabitleyici olarak kullanılan çeşitli kalınlıklardaki vakumlu yatakların yüzey ve build-up dozlarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Alcyon II teleterapi ünitesinde Co60 ve Saturn-42 lineer hızlandırıcının 15 MV enerjili foton huzmeleri için yapılan build-up bölgesi ve yüzey dozu ölçümlerinde PTW Model 23343 Markus tipi sabit hacimli paralel plak iyonizasyon odası ve RW3 su eşdeğeri katı fantom kullanıldı. Açık alan yüzey dozları; Co60 için SSD=80 cm' de 5x5 cm2 alanda % 15.73 'den 25x25 cm2 alanda % 53.99'a çıkmaktadır. Aym SSD mesafesinde 2, 5 velO cm kalınlıklı vakumlu yataklar için 10x10 cm2 alandaki yüzey dozları sırasıyla % 68, 19, % 78.19 ve % 78.80 olarak bulunmuştur. SSD arttıkça yüzey dozunda küçük bir azalma meydana gelmektedir. Vakumlu yatak varlığında maksimum doz derinliği (dnax) yaklaşık 2 mm azalmaktadır. 15 MV için yüzey dozları SSD=100 cm 'de 5x5 cm2 alanda % 5.04'den 25x25 cm2 alanda % 29.09'a çıkmaktadır. 10x10 cm2'Iik alanda 2, 5 ve 10 cm kalınlıklı vakumlu yataklar için yüzey dozları sırasıyla % 25.05, % 38.33, % 51.26 bulunmuştur. Bu enerjide SSD'nin artmasıyla yüzey dozunda meydana gelen azalma Co60'da meydana gelen azalmadan çok daha belirgindir. 15 MV enerjili fotonlarda açık alanda dmax'da dikkate değer bir değişim gözlenmemiştir. Çıkış dozu ölçümlerine göre Co60 ile yapılan ışınlamalarda SSD=80 cm' de 2 cm kalınlığında vakumlu yatak eklenmesiyle çıkış dozunun tüm alan boyutları için % 2.5-6 oranında artmaktadır. 15 MV için SSD=100 cm'de açık alandaki çıkış dozu 2 cm kalınlıktaki vakumlu yatak eklendiğinde % 2.5-5 arasında artmaktadır. Her iki enerji için de yatak kalınlığının 2 cm'den fazla olmasının çıkış dozuna belirgin bir katkısı olmadığı gözlenmiştir. Bu çalışmanın sonunda, radyoterapi sırasında sabitleyici olarak kullanılan vakumlu yatakların yüzey dozunu ve çıkış dozunu değiştirdiği görülmüştür. Anahtar sözcükler: vakumlu yatak, build-up dozu, yüzey dozu, çıkış dozu 36