Hakkari bölgesi propolislerinin botanik orijininin ve kimyasal içeriginin saptanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESRİN ECEM BAYRAM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gül ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada arıcılıkta önemli bir potansiyele sahip olan Hakkari ilinin Çukurca, Merkez, Yüksekova ve Şemdinli ilçelerindeki farklı arılıklardan örnekleme metoduna uygun olarak toplanan 64 propolis örneğinin mikroskobik ve kimyasal analizi yapılmıştır. Mikroskobik analiz yöntemi uygulanarak propolis örneklerinde polen teşhisi yapılmış ve propolisin botanik kaynağı hakkında bilgi sahibi olmaya çalışılmıştır. Ayrıca tüm örneklerin kimyasal içeriği Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometresi (GC-MS) kullanılarak propolisin içeriğini oluşturan önemli bileşik grupları belirlenmiştir. Mikroskobik analizler sonucunda 34 bitki familyasına ait 71 bitki taksonu teşhis edilmiştir. Apiaceae, Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceae, Caryophyllaceae, Fabaceae, Lamiaceae ve Salicaceae familyalarına ait olan bitkilerin polenlerine Hakkari bölgesi propolislerinde yoğun olarak rastlanmıştır. GC-MS ile gerçekleştirilen kimyasal analizler sonucunda ise, aldehitler, alifatik asit ve esterleri, alkol ve terpenler, flavonoidler, hidrokarbonlar, karboksilik asit ve esterleri, ketonlar, kumarin ve türevleri, sinnamik asit ve esterleri gruplarına ait olan bileşikler farklı oranlarda tespit edilmiştir. Bu bileşik gruplarından flavonoidler ile kumarin ve türevlerine ait olan maddeler örneklerde yüksek oranlarda saptanmıştır. Biyolojik olarak önemli birçok aktiviteye sahip olan kumarin ve türevleri, özellikle Yüksekova ve Şemdinli örneklerinde belirlenmiştir. Bu propolis örneklerinde Apiaceae, Fabaceae ve Asteraceae polenleri oldukça yoğun olarak bulunmuştur. Uluslararası indeksler kapsamında taranan dergilerde yapılan literatür taramaları sonucu bu çalışmada tespit edilen kumarin ve türevlerinin Türkiye propolis örneklerinde daha önce bulunmadığı gözlenmiştir. Alkol ve terpenler ile alifatik asit ve esterleri gruplarına ait olan bileşikler ise, propolis örneklerinde minör oranlarda saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, insanlar tarafından yüzyıllardan bu yana kullanılan propolisin botanik ve kimyasal içeriğinin aydınlatılmasına ayrıca Türkiye propolisinin standardizasyonuna yönelik olarak yapılan çalışmalara destek olacaktır.