Anlatıbilim Bağlamında Huda Berekat'ın Harisu'l-Miyah İsimli Romanı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA NUR ORUÇ

Danışman: Sultan Şimşek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, modern anlatı biçimlerini yetkin bir şekilde kullanan Hudâ Berekât'ın çok katmanlı olarak inşa ettiği Hârisu'l-miyâh isimli romanını anlatıbilimsel açıdan çözümlemektir. Söz konusu eser, anlatıbilimin temel ögeleri olan anlatıcı, bakış açısı, karakter, zaman ve mekân açısından genişçe incelenmiştir. Hudâ Berekât, Hârisu'l-miyâh'ta savaşın bireyler üzerinde bıraktığı etkiyi, anlatı tekniklerini ustaca kullanarak kendine özgü üslubuyla yoğun bir biçimde işlemiştir. Bu bağlamda Hârisu'l-miyâh, Berekât'ın hem işlediği konular hem de kullandığı anlatı teknikleri açısından zengin ögeler içermektedir. İç öyküsel bir anlatıcının bakış açısıyla kurgulanan Hârisu'l-miyâh'ın, iç içe öykülerle genişleyen bir anlatı olduğu görülür. İç savaşın paramparça ettiği dünyasında, parçalanmış bir gerçeklik algısıyla kendi öyküsünü yine kendisine anlatan anlatıcı, zamanda geriye sapımlarla sözü farklı anlatıcılara bırakır. Geriye sapımlarla ilmek ilmek dokunan öykü, kimi zaman gerçekliğin sınırlarını aşarak büyülü gerçekliğe yaklaşır. Hârisu'l-miyâh'ta anlatı boyunca gelişim gösteren yuvarlak karakterler kadar değişim göstermeyen yalınkat karakterler de bulunur. Bu karakterler kimi zaman figüral karakterleştirme tekniğiyle, kimi zaman olaylara karşı verdikleri tepkilerle, kimi zaman ise sözleri ya da düşünceleri bağlamında karakterleştirilmiştir. Hârisu'l-miyâh'ın en belirgin özelliklerinden biri mekânın imgesel yönden kullanımıdır. Eserde mekân, zamansal geçişlerde hareket noktası olarak kullanılarak iç içe geçmiş öyküler için bağlanma noktası olmuştur. Bu yönleriyle Hârisu'l-miyâh, Arap edebiyatının anlatı tekniği açısından en özgün eserlerinden biri olarak görülebilir. Anahtar Kelimeler: Anlatıbilim, Anlatı, Hudâ Berekât, Hârisu'l-miyâh.