BELEDİYE HİZMETLERİNE AİT KRİTERLERİN SWARA YÖNTEMİ KULLANILARAK SIRALANMASI


Thesis Type: Doctorate

Institution Of The Thesis: Istanbul University, School Of Business, Department Of Business Administration, Turkey

Approval Date: 2022

Thesis Language: Turkish

Student: Gamze DOLANBAY

Supervisor: Mehpare Timor

Abstract:

    Bu çalışmanın temel amacı, İstanbul’da yaşayan bireylerin, ilçe belediye hizmetlerinden yararlanırken önem verdikleri hizmet önceliklerini belirlemek ve bu hizmetlerin önem sıralamasını yapmaktır.

    Günümüzde bilgi ve teknoloji alanında yaşanan değişim uluslararasu, ulusal ve yerel ölçekte önemli gelişmelerin yaşanmasına yol açmaktadır. Şüphesiz devlet yönetimi ve belediyecilik anlayışında da yaşanan hızlı gelişme dikkati çekmektedir. Öyle ki geleneksel yönetim anlayışları bu değişim karşısında bireylerin ihtiyaç ve beklentilerini karşılamaktan uzak kalmaktadır. Yaşadığımız yüzyılda beliren yeni toplumsal yapılar, kendilerine özgü kurumların yanı sıra yeni yönetim prensiplerini de beraberinde getirmektedir (Şahin, 2008, s. 1).  Böylece başta devlet olmak üzere diğer unsurların görev ve rolleri yeniden tanımlanmaktadır.

Özellikle son yıllarda hizmetlere göre nitelik ve başarı açısından özel sektörle kamu sektörünün karşılaştırılması ve daha düşük maliyetle kaliteli hizmet sunumu için özel sektör hizmet tekniklerinin kamuya aktarılmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır.  1970’li yıllarda Batılı yönetimsel modellerin uygulanabilirliği konusundaki şüpheler; yerini küresel güçlerle ilgili Batılı yönetimsel modellerinin uygulanabilirliği hakkındaki iyimserlik dalgasına bırakmıştır (Şahin, 2007, s. 50). Yerel yönetimler de bu gelişmelerden etkilenmiştir. Ülkemizde bu amaçla başta Büyükşehir Belediyesi kanunu olmak üzere İl Özel İdaresi ve Belediye Kanunları 2005 yılında değiştirilerek kanunlarda yeniliğe gidilmiştir. Böylece ağır işleyen merkezi yönetimin bazı yetkileri belediyelere aktarılarak, yerel yönetim birimleri güçlendirilmeye çalışılmış ve merkezi yönetimin yükü hafifletilmiştir.  Bu yeni kanunların temel amaçları arasında bireylerin yaşam kalitesini ve memnuniyetini ön planda tutan ve sorumluluk üstlenen belediye hizmeti anlayışı bulunmaktadır. Bu anlayış nedeniyle son yıllarda, yaşam ve hizmet kalitesi ile birey memnuniyeti benzeri kavramları belediyeler açısından çok daha önemli hale gelmiştir. Belediyelerin sunduğu hizmet kalitesindeki ölçüt, bu hizmetten yararlanan kişilerdir. Hizmet beklentisi bireyden bireye farklılık göstermekle birlikte beklentileri; kişinin sahip olduğu eğitim seviyesi, gelir durumu ve sosyo-ekonomik düzeyi, cinsiyet gibi çeşitli değişkenler etkilemektedir. Küreselleşen dünyada bilgi ve iletişim araçlarının hızlı bir şekilde gelişmesi ile birey talepleri de değişim göstermektedir bu değişimle birlikte artan talepleri karşılamak için büyükşehir belediyeleri gibi yerel organizasyonlar geliştirilmektedir.

   Bu çalışmada belediye hizmetleri hakkında İstanbul ilçelerinde yaşayan bireylerin görüşleri araştırılacak olup, çalışmada İstanbul’da yaşayan 18 yaş ve üstü bireyler baz alınmıştır. Bu amaçla titiz ve kapsamlı bir araştırma yapılarak İstanbul’a bağlı 39 ilçede verilen temel ilçe belediye hizmetleri ve bu hizmetlerin alt faaliyetleri belirlenmiştir. Süreç boyunca İstanbul’un birçok ilçe belediyesiyle fikir alışverişlerinde bulunularak, hizmetlerin eksiksiz ve tüm belediyelerde ortak olduğu konusunda emin olunmuştur. Gerek ilçe belediye yetkilileriyle yapılan görüşmeler, gerekse bireylerle yapılan pilot anketler sırasında, çalışma bireyler ve belediye yetkilileri tarafından ilgiyle karşılanıp çalışmanın yararlı bulunduğu ifade edilmiştir.

  Daha önce yapılan memnuniyet anketi çalışmalarından farklı olarak bu tezde, bireylerin hizmetlerden memnun olup olmadıklarından ziyade ilçe belediyelerinin verdiği hizmetlere ait öncelikler ve talepler yapılan anketlerle belirlenmeye çalışılmaktadır.

   Çalışmada özgün ve geçerli sonuçlar almak adına, veriler saha araştırmasıyla birebir toplanmıştır. İstanbul’un 39 ilçesinin her birinden il nüfusu içindeki oranına uygun sayıda kişiden veri toplanarak 1009 kişiyle çalışılmıştır. Bu amaçla 18 yaş üstündeki her yaş grubundan, her sosyoekonomik çevreden, her meslek grubundan, her eğitim düzeyinden bireyle görüşülmesi hedeflenmiştir.

 Çalışmanın birinci bölümünde; hizmet kavramı ve hizmet kavramının tarihsel gelişimi, hizmet kavramının temel özellikleri, hizmet kalitesi kavramı,  ikinci bölümde;  yönetim, yönetim çeşitleri, yerel yönetimler, belediyecilik ve belediyeciliğin yerel yönetimler içindeki yeri,  Türkiye’de belediyecilik ve tarihi gelişimi, İstanbul’da belediyecilik, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde belediyelerin önemi, belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları, belediye hizmetleri ve birey memnuniyeti, üçüncü bölümde; benzer konularda daha önce ülkemizde ve dünyada yapılan çalışmalar ve ilgili çalışmalarda kullanılan yöntemler, dördüncü bölümde; karar modelleri, ÇKKV yöntemlerinin genel yapısı ve özellikleri, bazı ÇKKV yöntemlerinin kısa bir özeti ve tezde kullanılan yöntemlerden olan SWARA yöntemi, SWARA yönteminin gelişimi, SWARA ile daha önce yapılmış çalışmalar, SWARA yönteminin uygulama alanları ve avantajları, beşinci bölümde; İstanbul ilçe belediye hizmetlerine ait bir ÇKKV uygulaması yapılarak, son bölümde bulgular üzerinde durulmuştur.

    Tarihsel gelişim süreci içinde devlet ile birlikte oluşan ve devletin yanında veya onun bir parçası niteliğinde; bir kısım hizmetleri gerçekleştirmeyi amaçlayan yerel yönetim kuruluşları, temelde merkezi yönetimin bireye daha rahat ulaşabilmesini sağlayan organlardır. Bu nedenle gerek milli sermayenin gerek zamanın etkin kullanıldığı, arz -talep uyumunun daha fazla olduğu, bireyin uzun vadede daha uzun süre memnun kaldığı ve yerel yönetimlerin bireyin ne arzuladığını bilerek daha sağlam adımlar atabildiği bir alan oluşturmak adına hazırlanan bu tez, değişen ve gelişen dünyada her zaman yer teşkil edecek olan bir konuya değinerek bilimsel anlamda faydalı olmanın yanı sıra pratikte de uygulanabilir bir konuyu ele alarak yerel yönetimlerin verilen hizmetlere, hizmeti alanlar açısından da bakması gerektiği ve hizmet alanların bakış açılarını belirlemeyi hedeflemektedir.