Performatif bir etkinlik olarak okuma tiyatrosu


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GONCA KATMAN

Danışman: Hasibe Kalkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, okuma tiyatrosunun ne olduğunu, amaçlarını, yöntemlerini ve okuma ediminin çağdaş tiyatrodaki yerini araştırmakta ve okuma ediminin performatif özelliğini ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Okuma, alımlayıcının aktif bir biçimde katıldığı, metin üzerinden yeni bağıntılar kurmaya fırsat tanıyan, metni okuyanı da her defasında yeni bir deneyimin parçası haline getiren bir icradır. Okuma tiyatrosu ise sahneye özgü elemanların minimal ölçüde kullanıldığı, metnin oyuncular tarafından sesli yorumlanmasına dayanan, seyircinin de katılımına açık bir şekilde düzenlenen alternatif bir tiyatro biçimidir. Okuma edimini kullanan bazı çağdaş oyunlar ise; metni kendine özgü maddeselliği ile dönüştürülebilen ve müdahale edilebilen bir materyal olarak sahneye taşıyan, metindeki anlamı reji yardımıyla çeşitleyip farklı bakış açılarına açık hale getiren bir stratejiye odaklanır. Bu estetik tercihi analiz edebilmek için Postmodern bir yaklaşımla okuma edimini bağımsız, yaratıcı ve performansın önemli bir bileşeni olarak kullanan üç oyun; Katie Mitchell'ın yönettiği "Orlando", Thomas Ostermeier'in yönettiği "Rückkehr nach Reims", She She Pop'un kolektif çalışması "Sieben Schwestern" incelenmiştir. Yapılan inceleme ile çağdaş sahnede metne yeni bir yer sunan okuma ediminin ortaya koyduğu estetik olanaklar açıklanmıştır.