Ce katkılı ZnO/Si heteroekleminin üretimi ve ara yüzeyde oluşan kusur seviyelerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİM ONUR ÖZTEL
Danışman: NAMIK AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tez çalışmasında, Ce katkılı ZnO/p-Si heteroekleminin arayüzeydeki kusur seviyeleri ve bu kusur seviyelerine Ce katkı konsantrasyonunun etkisi DLTS yöntemi ile incelenmiştir. Katkısız ZnO ve farklı mol oranlarında Ce katkılı ZnO nanoyapılarını sol-jel yöntemi ile sentezlenmiştir. Üretilen n-Ce:ZnO/p-Si heteroeklemleri, p-Si üzerinde döndürme kaplama yoluyla üretilmiştir. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) görüntülerinden, yüzeyin düzgün küresel taneler içerdiği gözlemlenmiştir. Enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi (EDS) verilerine göre, sentezlenen nanoparçacıklarda Ce, O ve Zn atomları dışında yabancı atom bulunmamaktadır. EDS verilerine göre, yapıdaki oksijen içeriği Ce katkılanması ile artmıştır. X-ışını kırınımı (XRD) analizi ile tüm nanoyapıların hekzagonal wurtzite yapıya sahip olduğu ve Ce katkısının yapıdaki stresi azalttığı belirlenmiştir. I-V ölçümleri, yapıların iyi bir diyot yapısına sahip olduğunu ve en iyi diyot karakterini gösteren yapının 3,36' lık idealite faktörü ile %2 mol Ce katkısı içeren Ce:ZnO/p-Si hetero yapısı olduğunu belirlenmiştir. Derin seviye geçiş spektroskopisi (DLTS) sonuçları, arayüzde oluşan tuzakların çoğunluk taşıyıcılarından kaynaklı elektron tuzakları olduğunu göstermiştir. Tuzakların aktivasyon enerjileri %0, %1, %2 ve %5 mol Ce için sırasıyla, E0(0.079), E1(0.311), E2(0.290) ve E5(0.386) eV' dir. Bu tuzakların iletkenlik bandı kenarına yakın ve altında yer aldığı bulunmuştur. Tuzak konsantrasyonu, ZnO kristal örgüsüne Ce eklenmesiyle azaldığı hesaplanmıştır. Bu doktora tez çalışması, Ce katkılaması yoluyla ZnO/p-Si heteroeklemlerin elektriksel özelliklerinin ayarlanabilirliğini ve verimliliklerinin optimize edilebilirliğini ortaya koyması açısından önemlidir. Ayrıca, veriler n-Ce:ZnO/p-Si heteroeklemlerin optik veya elektriksel cihazlarda var olabilecek potansiyel uygulamaları için iyi bir aday olabileceğine ışık tutmaktadır.