Biyojenik çinko nanopartikülün farklı buğday türlerinde çimlenme üzerine etkisinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YÜKSEL DURAKLI

Danışman: Elif Yüzbaşıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında bitki metabolizmasında yer alan mikro elementlerden biri olan çinkonun nanopartikül formunun farklı buğday türlerinde çimlenme üzerine etkisi incelenmiştir. Çinko nanopartikülünün sentezi, çevre dostu, güvenli ve biyolojik temele dayalı bir yöntem olan yeşil sentez yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Farklı konsantrasyonlara sahip ZnO-NP priming yöntemi ile siyez (Triticum monococcum, 2n=2x=14), kavılca (Triticum dicoccum, 2n=4x=28) ve ekmeklik buğday (Triticum aestivum, 2n=6x=42) tohumlarına uygulanmıştır. Yapılan ön çalışmalar ile nano-priming süresi 18 saat, kurutma işlemi ise 48 saat olarak belirlenmiştir. Petri kaplarına ekilen tohumlar belirli şartlar altında bitki büyütme kabininde çimlenmeye bırakılmış ve ekimin 7. gününde fideler hasat edilmiştir. ZnO nanopartikülünün buğday tohumlarının çimlenmesi üzerine morfolojik ve fizyolojik etkileri incelenmiştir. Aynı zamanda bitkilerin kök ve gövdelerinden klorofil ve total protein miktarı, hidrojen peroksit (H2O2) içeriği ve lipid peroksidasyonunun son ürünü olan malondialdehit (MDA) içeriği, çimlenme sürecinde önemli olan antioksidan enzimlerden katalaz (CAT) ve peroksidaz (POD) aktivitesi belirlenmiştir. Bu tez çalışmasının sonuçları incelendiğinde, yeşil sentez yöntemiyle üretilen 15-18 nm büyüklüğündeki biyojenik çinko nanopartiküllerinin siyez, kavılca ve ekmeklik buğdayda bir dizi önemli etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu etkiler arasında çimlenme, tohum gelişimi, bitki büyüme ve gelişimi, biyokütle artışı, kök ve sürgün gelişimi, klorofil ve protein sentezi gibi temel fizyolojik süreçlerde artış sağlanması yer alırken, aynı zamanda lipid peroksidasyonunu azaltma ve oksidatif stresin yönetimini iyileştirme gibi koruyucu mekanizmaları harekete geçirdiği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, nanoteknolojinin tarımsal uygulamalarına yeni bir potansiyel sunmuştur.