İbn Hişâm'ın el-Câmi'u's-Sağîr Fî'n-Nahv adlı Eserinin Metod Açısından İncelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yusuf SELLER

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sultan ŞİMŞEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Arap dili sahasında seleflerini geçmesi, akranlarına üstünlüğü, haleflerine önder olmasıyla adından söz ettirmiş nahiv âlimlerinden biri olan İbn Hişâm el-Ensârî, Memlükler idaresinde bir ilim ve kültür merkezine dönüşen Kahire'de dünyaya gelmiştir. Hayatı boyunca Kahire'den nâdir ayrılan İbn Hişâm, döneminin önemli âlimlerinden istifade etmiştir. İbn Hişâm'ın henüz hocaları hayattayken nahiv ilmindeki ünü memleketinin sınırlarını aşmıştır. İbn Haldun tarafından "Sîbeveyh'ten daha nahivci" olarak nitelendirilen İbn Hişâm'ın ilimdeki velûdluğunun en büyük göstergesi geriye bıraktığı çok sayıda eseridir. İşte, onun ilimdeki bu velûdluğunun ürünlerinden biri de el-Câmi'u's-sağîr fî'n-nahv'tir. Bu eser, İbn Hişâm'ın nahiv ilmindeki derinliğinin ve özgünlüğünün bir vesikasıdır. Bu çalışmamızda el-Câmi'u's-sağîr'i metodu açısından ele aldık. İbn Hişâm, el-Câmi'u's-sağîr'i, nahiv usûlünde temel delil getirme metotları olan semâ' ve kıyas metotlarını esas alarak kaleme almıştır. O, bu eserinde, semâ' metoduna bağlı olarak nahiv kaidelerini Kur'ân-ı Kerîm, hadîs-i şerif, Arap şiiri ve nesiriyle delillendirmektedir. Öte yandan İbn Hişâm, "kendisine uyulan bir ölçü olan" nahiv ilminde, kıyas metodunu esas almadan kaide bina etmenin imkânsızlığını eserindeki ibareleriyle açıkça ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: İbn Hişâm, el-Câmi'u's-sağîr, Nahiv, Semâ', Kıyas, Metot.