Arabidopsis thaliana’da Abiyotik Stres Koşullarında Genomik DNA Metilasyonu Analizleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burcu Arıkan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Neslihan TURGUT KARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bitkiler doğada sıklıkla abiyotik strese maruz kalır. Bu durum bitki gelişimini ve verimini büyük ölçüde etkiler. Özellikle tuzluluk gün geçtikçe tarım arazilerini kullanılamaz hale getirmektedir. Bu durum hızla artan dünya nüfusuna karşılık açlık tehdidi oluşturmaktadır. Bu nedenle, bitkilerin değişen çevre koşullarına ve strese verdikleri cevapların moleküler mekanizmalarının anlaşılması ile strese dayanıklı bitkiler geliştirilerek tarımın sürdürülebilirliği sağlanmalıdır. Bu tez çalışmasında, Arabidopsis thaliana bitki ve kalluslarına in vitro koşullarda NaCl ve ABA uygulaması yapılmış, bitki ve kallusların verdiği morfolojik, fizyolojik ve moleküler cevaplar incelenmiştir. NaCl ve ABA'nın global DNA metilasyonu ve stres sonucu epigenetik modifikasyonlarda önemli olduğu bilinen MET1, Pol IV, Pol V ve DRM2 genlerinin anlatım düzeylerine etkisi araştırılmıştır. NaCl ve ABA uygulaması sonucunda Arabidopsis bitkilerinin morfolojik olarak etkilendiği gözlenirken, kalluslarda morfolojik bir değişim gözlenmemiştir. Bitkilerin yaprak sayıları, yaprak yüzey alanları, kök boyları ve klorofil miktarları da incelenmiş ve stres koşullarının bitki gelişimini etkileyerek bütün parametre değerlerinde düşüşe neden olduğu belirlenmiştir. Bitkilerde stres koşulları altındaki fenotipik değişimlerin DNA dizi varyantlarına ek olarak DNA metilasyonu, kromatin modifikasyonları ve siRNA aracılı mekanizmalar gibi epigenetik modifikasyonlara da bağlı olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada NaCl ve ABA uygulaması sonucunda bitki ve kalluslardan izole edilen DNA'ların hidroliz edilmesiyle oluşan deoksiribonükleozidler HPLC ile analiz edilmiştir. HPLC analizleri sonucunda NaCl uygulamasının bitki ve kalluslarda hipometilasyona neden olduğu belirlenirken; ABA uygulamasının genomik metilasyonda bir değişim yaratmadığı görülmüştür. NaCl ve ABA uygulaması sonucunda epigenetik mekanizmalarla ilişkili oldukları bilinen MET1, Pol IV, Pol V ve DRM2 genlerinin anlatımları gerçek zamanlı PZR ile incelenmiştir. NaCl ve ABA'nın gen anlatımı üzerindeki etkileri arasında anlamlı farklılık yoktur. En belirgin farklılık hem bitki hem de kallus örneklerinde NaCl uygulamasında Pol IV anlatımında artış, DRM2 geni için ise ABA uygulamasında bitki örneklerinde artıştır. ABA ve NaCl uygulaması sonucunda bitki ve kalluslardaki morfolojik, fizyolojik ve moleküler analizlerden elde edilen bilgilerin epigenetik temelli stres mekanizmalarının anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.