Fusarium graminearum izolatlarının mitokondriyal DNA varyasyon analizi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYLİN GAZDAĞLI

Danışman: Gülruh Albayrak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu yüksek lisans tez çalışmasında; filamentli mantarlardan biri olan Fusarium graminearum'un izolatları arasındaki filogenetik ilişki, mitokondri genlerinin çeşitliliği belirlenerek kuruldu. Bu amaçla Kore Cumhuriyeti'nden sağlanan 2 referans ırkla birlikte Türkiye ve İran'ın farklı coğrafi bölgelerinden saflaştırılmış 45 izolatın mitokondri genomunda kodlanan cox3, atp9, rnl ve nad2 genlerinin moleküler karakterizasyonu yapıldı. Genlerin özgün bölgeleri polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile çoğaltıldıktan sonra Sanger yöntemine göre dizilendi. Elde edilen nukleotid dizilimleri CLUSTALW programı kullanılarak hizalandı ve kodlama bölgelerindeki mitokondri DNA (mtDNA) varyasyonları tarandı. İzolatlar arasındaki filogenetik ilişkiler maksimum olabilirlik (ML) ve maksimum sıkılık (MP) metotlarına göre hizalama verileri temel alınarak oluşturuldu. Ayrıca, kodlama bölgeleri ile ilişkili olan mutasyonların açık okunma çerçevesinde (ORF) neden olduğu varyasyonlar ORF-TARAMA ile analiz edildi. cox3 genine ait 527 bç'lik fragmentler 46 izolattan elde edildi. atp9'a ait 603 bç'lik ürünler 21 izolattan çoğaltılırken rnl'ye ait 1547 bç'lik amplikonlar 45 izolattan elde edildi. 44 izolatta nad2 genine ait beklenen tek bir ürün (5192 bç) yerine, boyutları 250 bç-5 kb arasında değişen polimorfik bantlar çoğaltıldı. Bu nedenle nad2 geni, varyasyon analizi çalışmasından çıkartıldı. cox3, atp9 ve rnl genlerine ait kısmi dizilimler hizalandıktan sonra, BLASTN analizi ile her üç gende de kodlama bölgelerinde transisyon ve transversiyon tipindeki tek nükleotid değişimlerine ek olarak delesyonlu ve insersiyonlu bölgelerin varlığı gösterildi. Mutasyonların çoğunlukla 1 kodonun değişimi ile sonuçlandığı, ayrıca çerçeve kaymasına yol açarak birden fazla kodonu de değiştirebileceği gösterildi. Nukleotid varyasyonlarının ML ve MP analizi izolatlar arasındaki filogenetik ilişkinin kurulmasını sağladı. Oluşturulan filogenetik ağaçlarda, izolatların uzaklıkları ile genlerde taşınan nukleotid varyasyonlarının uyumlu olduğu gösterildi. İzolatlar arasındaki benzerlik "neighbor-joining" (NJ) algoritması ile hesaplandı. Karakter ve mesafe temelli analizlerle elde edilen verilerin uyumlu olduğu da gösterildi. Ek olarak F. graminearum'un uniparental kalıtımı nuklear DNA'da (nDNA) taşınan MAT lokuslarının analizi ile ilişkilendirildi. Bu amaçla 47 izolatta MAT-1 idiomorfunun 210 bç boyutundaki α-kutu domeni ve MAT-2 idiomorfunun 260 bç boyutundaki HMG kutu domeni PZR ile çoğaltılarak gösterildi. Bu yüksek lisans tezi filogenetik ilişkinin mitokondri genlerinin dizilenmesi ile Fusarium türlerinde ortaya konması bakımından özgün değere sahiptir. Uygulanan metodoloji diğer fitopatojonlerin karakterizasyonunun yapılmasına örnek oluşturacaktır.