Mimari Süslemede Şemse kullanımı: İstanbul'daki Uygulamalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Birgül Akturan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurettin GEMİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkler, Orta Asya'dan Anadolu'ya, farklı inanç ve sanat anlayışına sahip toplum ve medeniyetlerle karşılıklı kültür alışverişinde bulunarak, her devirde birbirinden ayrı yeni üslûplar yaratmıştır. İstanbul mimarisi ve süsleme sanatları tarihlerinin genel hatlarıyla özetlendiği bölümlerde, tarihi süreç içinde yaşanan etkileşimlere ve devirlerin üslûplarına ayrıntılı olarak yer verilmeye çalışılmıştır.Şemse kompozisyonlarının sağlıklı bir tespitinin yapılabilmesi için, Türk süsleme sanatlarının her dalında aynı esasa dayanan kompozisyon ve motif bilgileri tek tek incelenerek kaynakları araştırılmış, tarihsel gelişimi, çizim tekniği ve kullanılış şekli gösterilerek hangi devrin üslûbuna göre yapılmış olduğunun üzerinde durulmuştur.Metal, çini, taş işçiliği ve kalem işi dalında en iyi örneklerin verildiği, Fetih sonrası İstanbul mimarisinde, motif ve kompozisyonlar birbirine paralel gelişim göstermiştir. Kullanıldığı sanat dalına göre, teknik, motif ve renkler, zamana göre değişiklikler geçirmiştir. Mimari eserlerde incelenen şemse kompozisyonları, uygulandıkları sanat dallarının başlıkları altında, ayrı ayrı gösterilmiştir.Çalışmanın genelinde, motif ve kompozisyonların malzeme ve tekniğe göre fazla değişmeden, belirli bir üslûp içerisinde gelişmesinin, Osmanlı Sanatı'nın tek merkezli olmasına bağlı olduğu da ifade edilmeye çalışılmıştır.İstanbul mimarisi çerçevesinde, metal, çini, taş işçiliği ve kalem işi sanat dallarında, uygulandıkları devirlerin üslûplarına göre değişen şemse kompozisyonlarının incelenip, devrinin özelliğini kaybetmeden günümüze kadar gelen orijinal örneklerinin tespit edildiği bu çalışmada süsleme sanatlarının tarihi süreç içerisindeki gelişimini tek bir kompozisyon üzerinden takip edebiliriz.