YENİ MEDYADA ÇOCUK İÇERİK ÜRETİCİLERİ: YAŞAM BİÇİMİ SUNUMU VE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ ÜZERİNDEN YOUTUBE ÇOCUK KANALLARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE DİLAN SALKAYA
Danışman: Onur Akyol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, yeni medyada YouTube aracılığı ile izleyici çocuklara hızlı ve aracısız biçimde ulaşabilen en popüler YouTube çocuk kanallarındaki çocuk içerik üreticilerinin yaşam biçimi sunumu, toplumsal cinsiyet rolleri, markalı ürün kullanımı ekseninde nasıl sunulduklarını ortaya koymaktır. Amaç doğrultusunda çalışmanın ilk bölümünde yeni medya, sosyal ağ siteleri, yeni medyada pazarlama faaliyetleri, influencer kavramı, çocuk influencerların ortaya çıkışı çalışılmış, ikinci bölümde çocuk kavramı ve yaş grupları, minyatür yetişkinlik kavramı, toplumsal cinsiyet rolleri ve Rol Model Alma Kuramı açıklanmış, daha sonra söylem analizi yöntemi ile en popüler üç YouTube çocuk kanalının toplumsal cinsiyet rolleri, yaşam biçimi sunumu, markalı ürün kullanımı başlıklarından en az ikisini karşılayan, en çok görüntülenen birer videosu analiz edilmiştir. Analizde söylem analizi yöntemi YouTube arayüzüne uyarlanmıştır. Son olarak elde edilen sonuçlar açıklanmış, ortak bulgulardan yola çıkılarak yeni medyada çocuğun etik ve mahremiyet ihlali, sömürü olmaksızın sunumuna ilişkin öneriler sunulmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucunda, YouTube'da en çok görüntülenme sayısına sahip kız çocuk içerik üreticilerinin, videolarda toplumda kadına atfedilen toplumsal cinsiyet rollerine uygun pratikler kullandıkları, yetişkin rollerini ve söylemlerini üstlenerek yaşlarının ötesinde, minyatür yetişkinler gibi davrandıkları görülmüştür. Bu çocuklar aynı zamanda markalı ürünleri, her çocuğun erişemeyeceği pahalı oyuncakları gösterip kullanarak izleyici çocuklar için tüketmeye yönelik, orta üst sınıfa mensup bir yaşam biçimini özendiren rol modeller ve çocuk influencerlar olarak konumlanmaktır. Çalışmada YouTube'un eğitici yönü de göz önünde bulundurulmuş, konuya tek taraflı yaklaşılmamıştır. Anahtar Kelimeler: Yeni Medya, Çocuk, YouTube Çocuk Kanalları, Yaşam Biçimi, Influencer