Türk Romanında Deliliğin Psikososyal İzlerine Örnek Metinler Işığında Bir Bakış

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatıma Tüfekçi

Danışman: Cemile Odunkıran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, modernizm sonrası Türk edebiyatında seçilen romanlar üzerinden deliliğin görünümü incelenmiştir. Birinci bölümde delilik kavramının içeriği ve tarihsel süreci incelenmiş; deliliğin nasıl tanımlandığı, yüzyıllar içinde delilerin toplumda ne şekilde konumlandığı, deliliğin toplumun zihnindeki algısı işlenmiştir. Daha sonra ise psikolojinin bir bilim dalı olarak oluşmasıyla birlikte sosyal bir olgu olan deliliğin önce bedensel daha sonra da psikolojik bir hastalığa nasıl evrildiği ortaya koyulmuştur. Romanları değerlendirirken kullanılan psikanalitik araçlar bu bölümde anlatılmıştır. İkinci bölümde ise deliliğin Türk ve Dünya edebiyatlarında öne çıkan temsilcileri incelenmiştir. Dünya edebiyatından seçilen Hamlet, Don Kişot ve Faust karakterleri ile Türk edebiyatından seçilen Mecnun ve Deli Dumrul karakterleri dönemlerindeki sosyal kabulleri ve büyük değişimleri delilik olgusu üzerinden yansıtmışlardır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise örnek metinler üzerinden delilik olgusunun modernizm sonrasında Türk edebiyatında ne şekilde yer bulduğu detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu bölümde Huzur romanından Mümtaz, Tutunamayanlar romanından Turgut, Anayurt Oteli romanından Zebercet, Mel'un: Bir Us Yarılması romanından Sayru, Yalnızlar İçin Çok Özel Bir Hizmet romanından ise Mirat karakterleri hakkında delilik bağlamında detaylı bir inceleme yapılmıştır.