Kırsal Kalkınmaya Etkisi Kapsamında Lenkeran-Astara Ekonomik Bölgesinin (Azerbaycan) Entegre Kırsal Turizm Analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Vusala HAJİYEVA

Danışman: Muzaffer Bakırcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, Lenkeran-Astara Ekonomik Bölgesini Entegre Kırsal Turizm yaklaşımı prensiplerine göre analiz etmek ve bunun kırsal kalkınmaya etkisini ortaya koymaktır. Entegre Kırsal Turizm Yaklaşımı (EKT), esas olarak yerel aktörleri, içinde bulundukları yerlerin ekonomik, sosyal, kültürel, doğal ve insan kaynaklarını ortaklaşa kullanmayı öneren ve onları ağlar vasıtasıyla diğer aktörlere bağlayan bir turizm yaklaşımı olarak tanımlanmaktadır. EKT; ağlar, ölçek, özgünlük, yerellik, yetkilendirme, sürdürülebilirlik ve tamamlayıcılık olmak üzere 7 bileşenden oluşmaktadır. Çalışma sahasını teşkil eden Lenkeran-Astara Ekonomik Bölgesi; bitki örtüsü, iklimi, zengin flora-fauna özellikleri, Hazar kıyısı ve kültürel mirasıyla kırsal turizm için yüksek potansiyel taşımaktadır. Bölgenin kırsal turizm potansiyelinin ortaya konması ve mevcut kırsal turizm yapısının entegre kırsal turizm uyumu düzeyinin belirlenmesi hedefiyle çalışmada 58 ziyaretçiye anket, 4 paydaş grubuyla (kamu-STK, işletmeci, tur operatörü, yerel halk) mülakatlar yapılarak veriler elde edilmiştir. Elde edilen nicel bulgulara göre ziyaretçilerin %53'ü lisans mezunu, %59'u kadındır. Büyük bölümü ailesiyle seyahat etmekte, doğal güzellikler ziyaret motivasyonunda öne çıkmaktadır. Yerellik (%78) ve özgünlük algısı yüksekken, kapasite aşımı ve sürdürülebilirlik algılarında kararsızlık söz konusudur. Yerel halkın etkin rolüne "evet" diyenler yarıdan fazladır, ancak ağların yeterliliği ve tamamlayıcılık konusunda ciddi belirsizlikler söz konusudur. Nitel bulgular kapsamında ise, kamu kuruluşları, işletmeciler, tur operatörleri ve yerel halk arasında ağların tam gelişmediğini, altyapı, tanıtım ve çevre yönetiminde eksikler olduğunu ortaya çıkmıştır.