Okul öncesi çocuklarda farklı duyusal kaynakların örtük ve açık bellek üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANZADE DUMANLI
Danışman: DENİZ ATALAY ATA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada okul öncesi çocuklarda işitsel ve görsel duyu kaynaklarından gelen uyaranların örtük ve açık bellek üzerindeki etkileri incelenmiş, örtük ve açık belleğin yaşa bağlı değişimleri araştırılmıştır. Araştırmaya okul öncesi kuruma devam eden 45-76 ay arasında toplam 60 (27 kız, 33 erkek) çocuk katılmıştır. Katılımcılar 45-60 ay ve 61-76 ay yaş aralığında olmak üzere iki yaş grubunda değerlendirilmiştir. Her bir grupta eşit sayıda katılımcı işitsel ve görsel modaliteye seçkisiz olarak atanmıştır. Gruplar oluşturulurken ifade edici dil gelişiminin yeterliği TİFALDİ-İD ile ölçülmüştür. Örtük belleği değerlendirmek için, araştırmacı tarafından geliştirilen, uyaranların resim ve seslerinden oluşan bir kavramsal örtük bellek görevi kullanılmıştır. Görsel modalite grubuna dahil olan katılımcılara uyaranların resimleri gösterilmiş, işitsel modalite grubundaki katılımcılara ise aynı uyaranların sesleri dinletilmiştir. Açık bellek, anlamsal ipucuyla hatırlama testi ile değerlendirilmiştir. Anlamsal ipucuyla hatırlama testinde görsel modalite için uyaran çiftlerinin resimleri gösterilmiş, işitsel modalite için aynı uyaran çiftlerinin isimleri dinletilmiştir. Yaş ve modalitenin açık ve örtük bellek üzerindeki etkileri iki yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda açık ve örtük belleğin erken çocukluk döneminde gelişimine devam ettiği ve yaşla birlikte iyileşme gösterdiği; işitsel ve görsel modalitenin örtük bellek üzerinde etkisinin olmadığı ancak açık bellekte görsel modalite lehine bir fark olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın bulguları literatür çerçevesinde tartışılmıştır.