Akademik Veri Yönetim Sistemi
DÖŞLER S. (Yürütücü), YEMİŞKEN E., GÖK A., YILMAZ F. N.
TÜSEB A Grubu Acil AR-GE Projesi, 2023 - 2024
Günümüzde, kliniklerde kullanılan antibiyotiklere karşı bakterilerin yüksek oranda direnç geliştirmesi, araştırmacıları yeni
antimikrobik etkili kaynakların arayışına yöneltmektedir. Bunların arasında öne çıkan grupların başında, canlıların çevrelerini kuşatan
mikroorganizmalara karşı savunmalarında doğal bağışıklığın önemli unsurlarından olan antimikrobik etkili peptitler (AMP)
gelmektedir. AMP’ler; mikroorganizmalar, böcekler, amfibiyanlar, sürüngenler, balıklar, kuşlar, bitkiler, memeli hayvanlar ve insanlar
gibi karada ve suda yaşayan her tür canlıdan elde edilebilirler. Son yıllarda, bu kaynaklar arasında pozitif ayrışarak öne çıkan ve
keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda AMP barındıran kaynaklardan biri de denizlerdir.
Deniz ekosisteminde bulunan organizmaların geliştirdikleri doğal savunma mekanizmaları, patojen mikroorganizmalara karşı
savaşımızda yeni yaklaşımların ortaya koyulmasını desteklemektedir. Belirtilen mekanizmaların anlaşılabilmesi için bu canlıların
floralarında bulunan fırsatçı patojen ve/veya patojen olmayan mikroorganizmaların tespiti ve florayı oluşturan bu organizmaların
canlının savunma mekanizmalarına katkı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi kritik önem arz etmektedir. Bu sayede, küresel olarak
önemli bir tehdit unsuru olan ve gitgide artan antimikrobiyal direnç nedeniyle AMP’ler gibi yeni ve doğal antimikrobiyallerin keşfine
ve eldesine katkı sağlanacaktır.
Denizel canlıların yüzeylerinde sıklıkla karşılaşılabilen bakteri kolonizasyonuna karşı koyan, ilk ve en önemli savunma mekanizması
vücudu kaplayan mukus tabakasıdır. Özellikle Elasmobranchii türlerinin epidermal hücreleri tarafından salgılanan mukus maddesi,
türlerin dış dünya ile arasındaki sınırı oluşturmaktadır. Marmara Denizi gibi kirliliklerin fazla olduğu denizlerde yaşayan canlıların
vücudunda bulunan mukus tabakasında, bu kirlilikteki çok sayıda mikroorganizma varlığında dahi hayatlarını sürdürebilmelerini
sağlayan çeşitli AMP’ler bulunmaktadır.
Bu çalışmada, öncelikle Marmara denizinden elde edilecek çeşitli balık türlerinin vücut yüzeylerinde bulunan bakteri florasının tespit
edilmesi ve izole edilen bakterilerin, farklı mikroorganizmalar üzerine antimikrobiyal aktivitesinin olup olmadığının tespit edilmesi
planlanmaktadır. Çalışmamız, Türkiye denizleri için Elasmobranchii türleri ile simbiyotik olarak yaşam süren mikroorganizmaların
tespitine yönelik yapılacak ilk çalışma özelliğini de taşımaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise Marmara Denizi’nde bol miktarda
bulunabilen bu deniz canlılarının mukus tabakasında bulunması muhtemel AMP’leri izole etmek, saflaştırmak ve antimikrobiyal
etkinliklerini belirlemeki hedeflenmektedir.