Akademik Veri Yönetim Sistemi
Duran H. (Yürütücü), Çiçek A. E.
TÜBİTAK Projesi, 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı, 2023 - 2025
Devlet-içi çatışmalar sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel yaşama etkileri itibariyle dünya çapında insan güvenliğine en büyük tehditlerden biri olarak kabul edilmektedir. Devlet-içi çatışmaların devletler arası çatışmalar ve diğer çatışma türlerine nazaran daha yoğun, yaygın ve uzun süreli olduğu görülmektedir. Bilhassa Soğuk Savaş sonrası dönemde dünya üzerinde pek çok bölgede müzmin iç çatışmaların yaşandığına tanıklık etmekteyiz. Kapsamlı barış anlaşması ile çatışmalar sona erdirilse de düzen ve adalet hemen tesis edilememektedir. Bu bakımdan, çatışma sonrası dönemde ülkeler yeniden çatışma riskiyle karşı karşıyadır.
Projenin kapsamı, devlet-içi silahlı çatışmalar, kapsamlı barış anlaşmaları, çatışma sonrası dönem, düzen ve adalet, barış inşası ve barış süreci konuları ile ilgili ve sınırlıdır. Projede, devlet-içi çatışma sonrası dönemde kapsamlı barış anlaşmalarının sürdürülebilirliği sorunsalı ele alınmaktadır. Çatışma sonrası dönemde anlaşmaların ihlal edildiği ve çatışmaların yeniden yaşandığı örnekler bulunmaktadır. Neden kapsamlı barış anlaşması ile sonuçlanan bazı devlet-içi çatışmalarda istikrarlı bir barışın izlendiği, diğerlerinde ise çatışmalara geri dönüldüğü sorusu açıklama gerektirmektedir. Bu bakımdan projede, sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan vakalar üzerinden konfigürasyonel karşılaştırmalı analiz yapılıp, hangi koşullar ve/veya koşulların kombinasyonları dolayısıyla vakaların başarılı veya başarısız oldukları incelenmektedir. İlgili konuda nedensel koşulları belirlemek, karmaşık nedensel ilişkileri saptamak, karmaşık verileri kısa ve öz, parsimoni denklemler halinde ifade etmek, genellemeye ulaşmak ve ilgili konuda kavram seti ve tipoloji inşa etmek amaçlanmaktadır.
Projede çoklu konjonktürel, eş-sonlu ve asimetrik nedensellik anlayışı benimsenmektedir. Projenin bilimsel yöntemi ve tekniği küme teorisine, Boole mantığına ve konfigürasyonel karşılaştırmalı yönteme dayanmaktadır. Nicel ve nitel araştırma geleneklerinin belirli özelliklerini bütünleştiren Nitel Karşılaştırmalı Analiz yöntemi analiz tekniği olarak seçilmektedir. Bu teknik içerisinde bulanık (fuzzy) küme analizi, her bir vaka için ince taneli, farklı üyelik derecelerine göre değerlendirme sunduğundan ve yaygın olarak kullanıldığından tercih edilmektedir. Bulanık küme analizi için fsQCA yazılım programı kullanılarak, her bir vaka altı sayısal değerde (1.0, 0.8, 0.6, 0.4, 0.2, 0) küme üyelik derecelerine göre kodlanmaktadır. Doğruluk tablosu analizi sonucunda elde edilen karmaşık, parsimoni ve ara çözümler tipik, aykırı ve açıklanamayan vakalar özelinde nitel içgörülerle yorumlanmaktadır.
Projede, 1989 ile 2012 yılları arasında kapsamlı barış anlaşması ile sonuçlanan devlet-içi çatışma vakaları örnekleme dahil edilmektedir. Model spesifikasyonu açısından beş nedensel koşul belirlenmektedir: güç paylaşımı, geçiş adaleti, geçiş reformu, uluslararası destek, uygulama süreci. Koşulları operasyonel hale getirmek için pek çok gösterge belirlenmekte ve koşullara ilişkin her bir vaka için veriler PAIC, PAM_ID, PA-X ve UCDP/PRIO veri setlerinden yararlanılarak toplanmaktadır.
Çatışma sonrası dönemde barış inşası hakkında ilgili alana bilimsel katkı sağlanırken, politika yapıcılara ve konuyla ilgilenen araştırmacılara ve kurumlara öneriler ve yenilikçi fikirler sunmak hedeflenmektedir. Proje, konusu ve yöntemi itibariyle daha önce Türkçe akademik literatürde mevcut olmayan bütünlüklü, sistematik, kapsamlı ve özgün bir çalışmadır. Projenin başarılı ile tamamlanması sonucunda uluslararası saygınlığı yüksek bir dergide yayınlanabilecek ölçütlerde bir makale taslağının proje bitiminde oluşturulması öngörülmektedir. Proje sonuçlarının akademik ve kamusal mecralarda sunulması planlanmaktadır.