Ortaçağ İslam ve Roma Hukuku Şerh Geleneklerine İlişkin Karşılaştırmalı Bir İnceleme (özet başlık BuharaBologna)


Creative Commons License

ADIGÜZEL C. E. (Yürütücü), KAYACAN Y., FURAT A. H., SAVAŞ A., KARA M. T., BEDİR M.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2022 - 2026

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Ekim 2022
  • Bitiş Tarihi: Şubat 2026

Proje Özeti

"Ortaçağ İslam ve Roma Hukuku Şerh Geleneklerine İlişkin Karşılaştırmalı Bir İnceleme" başlıklı bu araştırma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından 39200 numaralı ADEP projesi kapsamında desteklenmiştir. Araştırmanın temel odağını, 12. yüzyılda Bologna merkezli olarak gelişen ve modern usul hukukunun kökenini teşkil eden Romano-kanonik yargılama sisteminin, İslam hukuku geleneğindeki kurumsal ve kavramsal karşılıklarıyla mukayesesi oluşturmaktadır.

Proje kapsamında, Avrupa hukuk tarihinde "hukuk devrimi" olarak adlandırılan rasyonelleşme süreci; Hanefî ve Mâlikî yargılama hukuku literatürü ile karşılaştırmalı bir analize tabi tutulmuştur. Çalışmada, glossatorların geliştirdiği ordo iudiciarius literatürü ile İslam hukukundaki edebü’l-kadâ geleneği arasındaki şahitlik ehliyeti, ispat teorileri ve skolastik yöntem gibi yapısal benzerlikler incelenmiştir. "Legal Transfer" ve "Stimulus Diffusion" paradigması çerçevesinde yürütülen bu inceleme, Batı hukukunun kurucu unsurlarının oluşumunda İslam hukuk mirasının muhtemel metodolojik katkılarını ve iki medeniyet arasındaki entelektüel etkileşimi hukuk düzleminde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.