Orofaringeal Kandidiyazis Tedavisinde Üçlü Kombinasyon Bukkal In Situ Jel Formülasyonu Geliştirilmesi
YILDIZ PEKÖZ A. (Yürütücü), AKBAL DAĞISTAN Ö., BEKTAŞ KAYHAN K.
TÜBİTAK Projesi, 1507 - TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı, 2022 - 2023
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 1507 - TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı
- Başlama Tarihi: Haziran 2022
- Bitiş Tarihi: Aralık 2023
Proje Özeti
Proje kapsamında geliştirilen ürün, Candida albicans nedeniyle görülen oral kandidiyazis mantar enfeksiyonunun tedavisinde üç etken madde içeren (antifungal ajan nistatin, lokal anestezik ajan lidokain ve antienflamatuvar ajan hidrokortizon) ve kombine tedavi sağlayan bukkal mukoadezif in situ jel formülasyonudur. Üretim teknolojisi olarak ağızda kalış süresini uzatan mukoadezif polimerler ve ağız içi sıcaklıkta jelleşme sağlayan polimerler kullanılarak ilaç formülasyonu geliştirilmiştir. Ağız içinde görülen hastalıkların tedavisinde sistemik yoldan uygulanan etken maddeye nazaran lokal tedavinin üstünlüğü bulunmaktadır. Bukkal mukoadezif in situ jel formülasyonları, lokal yoldan tedavide ağız içi uygulamaya elverişli bir tedavi seçeneği sunmaktadır. Proje kapsamında, oral kandidiyazis hastalığının tedavisinde kullanılan etken maddelerin yeniden konumlandırılma (repurposing) esasıyla ağız içinde oluşan Candida albicans enfeksiyonlarını lokal yoldan tedavi etmesi hedeflenmektedir.
Oral kandidiyazis, Candida albicans mantarının yol açtığı ve HIV/AIDS enfeksiyonu, kanser ve immun sistem hastalıklarında en yaygın görülen fırsatçı enfeksiyonlardandır. Ağızda ağrı semptomlarının yanı sıra yeme ve yutkunma zorluklarına neden olan bir hastalıktır. Hastalığın tedavisinde ilaç pazarında yer alan topikal ürünler, fungal enfeksiyonu gidermek amacıyla uygulanan antifungaller veya enflamasyonu tedavi etmek üzere uygulanan kortikosteroidler şeklinde mono ürünlerdir. Piyasada hastalığın tedavisinde kullanılmak üzere kombine tedavi seçeneği yer almamaktadır. Ayrıca piyasa ürünlerinde uygulama alanındaki kalış süresi azdır ve ürünler tükürük sıvısı ile hızlıca uzaklaştırılmaktadır. Bu sebepten ötürü mevcut etken maddeler ile yeni formülasyonlar tasarlama gereksinimi oluşmuştur. Projemizin amacı, üç etken madde içeren (antifungal ajan nistatin, lokal anestezik lidokain ve antienflamatuvar hidrokortizon) ve mukoadezif polimerler ile ağızda kalış süresini uzatan formülasyonlar geliştirilmesidir. Proje geliştirme sürecinde yapılan araştırmalar, bahsedilen türde bir tedavi şekline klinikte acilen ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir. Küresel ilaç pazarında geliştirilen ürünün benzeri bulunmamaktadır.
Üretilen formülasyonun in vitro karakterizasyon çalışmalarının sonuçları, başarılı bir mukoadezif bukkal in situ jel olduğunu kanıtlar niteliktedir. Formülasyon, oda sıcaklığında çözelti formundadır ve bukkal mukozanın fizyolojik sıcaklığında (37 °C) jelleşebilmektedir. Primer ambalaj olan sprey cihazından ağız içine geniş bir bölgeye püskürtülmeye uygundur ve bu özellik formülasyonun ağız içerisindeki yara bölgelerine direkt olarak ulaşmasına imkan vermektedir. Ağız içindeki yaraların her hastada homojen şekilde dağılmadığı düşünülürse bu uygulama yaraları tedavi etme açısından oldukça avantajlıdır. Ürünün in vitro karakterizasyon çalışmalarıyla içerdiği etken maddelerin salımını etkili şekilde yapabilen ve ilk 1 aylık izotermal stabilite çalışmalarında; 25±2°C, %60±%5 rölatif nem koşullarında formülasyona ait etken madde içeriği, jelleşme sıcaklığı ve viskozite özelliklerini koruyabilen bir formülasyon olduğu gösterilmiştir.