Doğu Türkçesi ile Yazılmış bir Cenkname-i Ali Nüshası (Metin-İnceleme)


Egüz O Donohoe E. (Executive), Erdoğan Ü. (Executive), Zengin A. (Executive)

Municipality, 2022 - 2023

  • Project Type: Municipality
  • Begin Date: April 2022
  • End Date: April 2023

Project Abstract

Halkın dinî ve tarihî bilgileri öğrenmesine yardımcı olan cenknameler, meddahlar tarafından anlatıldıkları için sözlü kültür açısından da önem taşırlar. Toplumun farklı sosyo-kültürel sınıflarında yer alan her yaştan okuyucuya  hitap eden bu eserlerin sözlü anlatıma uygun olması, okuma-yazma bilmeyen halkın da istifade etmesini sağlamıştır. İçerdikleri tarihî gerçeklerin yanı sıra, olağanüstü ve masalsı unsurlara da yer vermeleri, halkın hoş vakit geçirmesine olanak verdiği gibi, halkın edebî zevki ve muhayyilesi hakkında da fikir sahibi olmamızı sağlar. Hz. Ali’nin dinî, tarihî, zaman zaman da destanî, mekıbevî  ve efsanevî bir şahsiyet olarak karşımıza çıktığı bu eserler, her kesimden Müslüman topluma etki etmesi bakımından sosyolojik; halka dinî ve tarihî bilgilerin yanı sıra, öğütler aracılığıyla ahlakî değerler eğitimi vermesi açısından da eğitsel olarak önem taşır. Ayrıca bu eserler, toplumun dinî ve hamasî duygularını beslerken, edebî ihtiyacını da tatmin eder. 

 Hz. Ali cenknameleri çoğunlukla mensur olarak kaleme alınmışlardır. Az sayıda manzum örnekleri de bulunmaktadır. Manzum-mensur örneklerine ise nadiren rastlanır. Bu projeye konu olan cenkname, manzum-mensur karışık bir şekilde kaleme alınmıştır. Eser, daha önce herhangi bir çalışmaya konu olmamıştır. 98 varaktan oluşan yazma, Doğu Türkçesi özellikleri göstermektedir. 

Kütüphanelerimizde Doğu Türkçesi ile yazılan eserlerin sayısı, diğer eserlere göre çok daha azdır. Kaynak taraması sonucunda, Doğu Türkçesi ile yazılan cenknameler üzerine herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu açıdan eserin Latin harflerine aktarılması kültür ve edebiyat tarihimiz açısından büyük önem arz etmektedir. Ayrıca bu çalışma, eserin yalnızca Latin harflerine aktarımı ile sınırlı kalmayacak, eserin şekil (vezin, kafiye, nazım şekli ve türü), dil (fonetik ve morfolojik) ve muhteva (temalar) açısından da incelemesi yapılacaktır. Bu şekilde eserin metni ilk defa geniş bir inceleme ile okuyucunun ve ilim âleminin dikkatine sunulacaktır.