Epilepsi Hastalarında Otoimmünite İle İliskili Alt Tiplerin Araştırılması


KÜÇÜKALİ C. İ., BAYKAL B. (Executive), TÜZÜN E., Akpınar G., Kasap M.

TUBITAK Project, 2015 - 2018

  • Project Type: TUBITAK Project
  • Begin Date: May 2015
  • End Date: November 2018

Project Abstract

Epilepsi, toplumun yaklaşık %1-3’ünü etkileyen, beyindeki sinir hücrelerinin artmış uyarılabilirliğinden kaynaklanan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize nörolojik bir hastalıktır. Projemizde, epilepsinin içinde yer alan tedaviye dirençli %40’lık grubun, etiyopatogenezinin moleküler düzeyde açıklanması, hastalıkla ilgili biyobelirteçler ve yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi ve/veya geliştirilmesinin önünü açacak verilerin multidisipliner çalışmalar ile  üretilmesi amaçlanmaktadır.

Epilepsi olgularında nöronal hücre yüzeyi ve sinaps proteinlerine karşı antikorlar son on yılda optimize edilen tekniklerin kullanımıyla saptanmıştır. Bunun sonucunda, epileptik nöbetler veya epileptik statusla ilişkili, sadece nöbetlerle veya ek semptomlarla ortaya çıkan geniş bir otoimmün ensefalit grubu keşfedilmiştir.

 

Bu hastalıklarda hedef antijenler genellikle nöronal iyon kanalları veya sinaptik yapısal proteinlerdir. Bölümümüzde yapılan çalışmalarda da kriptojenik epilepsi olgularında bir membran üyesi olan glisin reseptörüne karşı antikorlar ilk defa saptanmıştır.  Tüm bu çalışmaların sonucunda daha önce metabolik veya viral kökenli olduğu düşünülen bazı epileptik sendromlar artık otoimmün ve tedavi edilebilir olarak değerlendirilmektedir. Literatürdeki verileri göz önüne aldığımızda, epileptik status veya bilinmeyen etyolojiye sahip bir çok edinsel nöbet hastalıklarının muhtemelen antikor aracılı olarak hücre yüzeyindeki ya da sinaptik alanlardaki nörotransmitter reseptörlerini etkileyerek ortaya çıktığı hipotezini ileri sürmemize neden olmuştur.

 

Projemizde ileri sürdüğümüz hipotezin test edilmesi için, bahsi geçen hastalıkları olan seçilmiş gruplarda hücre yüzey/sinaps proteinlerine karşı gelişmiş olabilecek antikorlar taranacaktır. Bu amaçla, hücre membranı ve sinaptik proteinler için geliştirilmiş, yüksek oranda duyarlı olan metodlar kullanılacaktır. İlgili yöntemler, immünhistokimyasal araştırmalardan immünsitokimyaya ve sonunda proteomik çalışmalarının yeni gözdesi olan kütle spektroskopisine kadar uzanan detaylı bir program dahilinde ele alınacaktır. Spesifik antikorların/hedef antijenlerin belirlenmesi, kesin tanı testlerinin geliştirilmesiyle sonuçlanacak ve önemli sağlık etkisi olan terapötik buluşlar tekrarlayan epileptik nöbetlerin yol açabileceği nörolojik sekellerin ağır yükünü azaltacaktır. Ayrıca epilepsi ile ilişkili otoantikorların tanımlanmasını sağlayacak çalışmamız otoimmün kökenli olabilecek epilepsi olgularında tanı amaçlı antikor taraması yapılmasını olanaklı kılacak kitlerin üretimini de gündeme getirecektir.