Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yönetim Bilimleri Dergisi, cilt.2, sa.1, ss.55-75, 2004 (TRDizin)
Bu çalışmada, insanlık tarihi boyunca toplumsal denetimin başlıca araçlarından biri olarak işlev gören “gözetim” olgusu ile günümüzde bireyleri her yönden kuşatmaya başlayan “gözetim toplumu” pratiklerinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında, enformasyon teknolojilerinin desteğiyle yeni bir eğilim olarak güç kazanan ve anti-ütopya anlatılarında betimlenen toplumsal yapının tasviri de yer almaktadır. Ayrıca, mevcut duruma ilişkin kuramsal yaklaşımlar günümüz bağlamı içinde değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu çerçevede konu, pratik ve kuramsal yönleriyle ele alınarak; gözetim pratiklerinin felsefi ve sosyo-ekonomik kuramlar aracılığıyla kuramsal düzeyde analiz edilmesi ve bu teknolojilerin sağladığı imkânlar üzerinden gündelik yaşamda belirginleşen gözetim toplumu uygulamalarının somut biçimde gösterilmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın sonuçları, ortaya konulan hipotezi desteklemektedir: şiddetin kullanımından mümkün olduğunca kaçınan, ancak buna rağmen totaliter nitelikler taşıyan iktidar biçimleri tarafından denetlenen bir toplum tipinin giderek daha görünür hâle geldiği ileri sürülmektedir.
This study targets to analysis of the fact of ‘surveillance’ as one of the main tool of social control during human history and practices of the ‘surveillance society’ which today begins to surround indivuduals from all directions. Study also includes description of the social structure illustrated in anti-utopias and appearing as a new trend supported by the information technologies. It also evaluates theories about current situations in terms of today. In this context, subject, in its practical and theoretical orientations, aims at both analysing surveillance practices theoretically through philosophical and socio-economic theories and demonstrating practices of the surveillance society which becomes evident in daily life through possibilities provided by these technologies. Conclusion of the study supports taken hypothesis. According to it, a kind of society which is controlled by powers avoiding use of violence as much as possible, but also showing totalitarian characteristic becomes much more apparent day by day.
Key Words: Information Technology, New Capitalism, Power, Privacy, Surveillance, Surveillance Societies.