Servet Vergilerinin Vergilendirme İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi


Gökçay Ş. E. , Rençber A.

35. Uluslararası Maliye Sempozyumu, Antalya, Turkey, 14 - 17 October 2021

  • Publication Type: Conference Paper / Unpublished
  • City: Antalya
  • Country: Turkey

Abstract

Turkey budget in January-December 2019 showed a deficit of 123.7billion TL. In January-December 2018, the deficit was 72.8 billion TL. January-December 2019 tax revenues increased by 8.3 percent compared to the same period last year and amounted to 673.3 billion TL. Budget expenses excluding interest increased by 18.9 percent to 899.5 billion TL.[1] As can be seen, budget revenues do not increase at the rate that budget expenses increase, and this causes the budget deficit to increase exponentially. There are basically two ways to cover such large budget deficits without borrowing. The first of these is to increase revenues and the other is to reduce expenses. Since it is not intended to reduce budget expenses in order to achieve Turkey's growth targets, as you can see from the statistics, aside from reducing expenses, budget expenses increase every month, the biggest role in closing this large deficit is to reduce taxes in order to increase budget revenues.

In order to achieve this objective in 5 December 2019 "The law on Digital Services Tax and amendments to certain laws and Decree Law No. 375” was discussed and adopted by the General Assembly of the Turkish Grand National Assembly and published in the Official Gazette dated December 07, 2019 and numbered 30971. Together with other  taxes introduced (Digital Services Tax and Housing Tax), Valuable Property Tax ise one of the three new taxes introduced by the “The law on Digital Services Tax and amendments to certain laws and Decree Law No. 375". With these new taxes the debate on wealth taxes is again on the agenda of the public. The subject of our study is to evaluate the suitability of wealth taxes in the Turkish tax system in terms of economic taxation principles. As a result of the reactions against the tax, public expectations have been raised regarding the postponement of the implementation of the “Valuable Property Tax”and that the tax could be re-organized by bringing it back to the agenda of the General Assembly of the Turkish Grand National Assembly. In the academic literature, “Valuable Property Tax” has been the subject of criticism on the basis of the principles of legal security, specificity, legality in taxation, equality and ability to pay principles. In this respect, the debate about wealth taxes which began to increase in academic literature will be evaluated in our study on the basis of economic taxation principles. In this context, the place and form that wealth taxes should take in an effective, rational and fair taxation system will also be discussed.

In our study, the classifications of economic taxation principles will be based on Gaston Jèze's "Starting Lessons on Fiscal Science and French Fiscal Legislation", Fritz Neumark's "Tax Policy: Basic Principles Of A Just And Economically Rational Tax Policy", Günter Schmölders' “General Tax Theory”, Salih Turan's "Tax Theory And Policy", Richar A. Musgrave's "Public Finance Theory", Anthony B. ATKINSON and Joseph E. Stiglitz's “Lectures on Public Economics” and the classifications included in the OECD and the Institute for Fiscal Studies. In this context, the principles of equality, generality, certainty, conformity, economy – cheapness, relative – taxation according to personal solvency, competence – flexibility, continuity of tax law, applicability of tax measures, consistency of tax measures, systematic integrity and impartiality of tax will be explained.

In the following parts of the study, wealth taxes in the Turkish tax system will be classified and the basic elements will be explained. The basic classification will be made in the form of property tax levied on wealth ownership, Property Tax, Motor Vehicles Tax and Valuable Property Tax, and inheritance and transfer tax levied on wealth transfer. These taxes will be disclosed on the basis of subject, taxpayer, base and rate.

Study findings are expected to be obtained from as a result of evaluation of the basic elements of the Property Tax, Motor Vehicle Tax, Inheritance And Gift Tax and Valuable Property Tax; on the basis of the principles equality, generality, certainty, conformity, economy – cheapness, relative – taxation according to personal solvency, competence – flexibility, continuity of tax law, applicability of tax measures, consistency of tax measures, systematic integrity and impartiality of tax.

After stating the share of taxes levied on wealth in the general budget revenues these taxes particulary, the “Valuable Property Tax” introduced with the “The law on Digital Services Tax and amendments to certain laws and Decree Law No. 375” published in the Official Gazette No.30971 will be evaluated in terms of efficiency and fairness.



[1] T.C. Ministry of Treasury and Finance; Monthly Budget Realizations Report; December 2019: (Online) https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2020/01/Aylık-Bütçe-Gerçekleşmeleri-Raporu-2019Aralık_V4.pdf

Türkiye’de 2018 yılı Ocak-Aralık döneminde 72,8 milyar TL açık veren bütçe, 2019 yılı Ocak-Aralık döneminde 123,7 milyar TL açık vermiştir. 2019 yılı Ocak-Aralık döneminde vergi gelirleri ise  geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,3 oranında artarak 673,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Faiz hariç bütçe giderleri ise yüzde 18,9 oranında artarak 899,5 milyar TL olmuştur.[1] Görüldüğü üzere bütçe giderlerinin arttığı oranda bütçe gelirleri artamamakta bu durum bütçe açığının katlanarak artmasına neden olmaktadır. Bu denli fazla bütçe açıklarını borçlanmadan kapatmanın ise temelde iki yolu bulunmaktadır. Bunlardan birincisi gelirleri arttırmak diğeri ise giderleri azaltmaktır. Türkiye’nin büyüme hedeflerini gerçekleştirmek için bütçe giderlerinin azaltılması amaçlanmadığından, ki istatistiklerden görüldüğü üzere giderleri azaltmak bir yana bütçe giderleri her ay artmaktadır, bu büyük açığı kapatmadaki en büyük rol bütçe gelirlerini arttırmak amacıyla vergilere düşmüştür.

Bu amacı gerçekleştirmek için 5 Aralık 2019 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda görüşülüp kabul edilen ve 07 Aralık 2019 Tarihli ve 30971 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile ihdas edilen üç yeni vergiden biri olan “Değerli Konut Vergisi” (ihdas edilen diğer vergiler; Dijital Hizmet Vergisi ve Konaklama Vergisi) ile birlikte servet vergileri eksenli tartışmalar yeniden kamuyounun gündemine yerleşmiştir. Çalışmamızın konusu da Türk Vergi Sisteminde yer alan servet vergilerinin iktisadi vergileme ilkeleri açısından uygunluğunun değerlendirilmesidir. Vergiye karşı oluşmaya başlayan tepkilerin bir sonucu olarak “Değerli Konut Vergisi”’nin uygulmaya başlanmasının ertlenmesine ve söz konusu verginin tekrar TBMM Genel Kurul gündemine getirilerek yeniden düzenlenebileceğine ilişkin kamuoyunda beklentiler oluşturulmuştur. Akademik yazında  “Değerli Konut Vergisi” temel olarak; hukuki güvenlik, belirlilik, vergilemede yasallık, eşitlik ve ödeme gücü ilkeleri ekseninde eleştirilere konu olmuştur. Bu eksende servet vergileri konusunda akademik yazında artmaya başlayan tartışmalar da dikkate alınarak çalışmamızda genel olarak servet vergileri iktisadi vergileme ilkeleri temelinde değerlendirmeye tabi tutulacaktır.  Yine bu bağlamda efektif, rasyonel ve adil bir vergilendirme sisteminde servet vergilerinin alması gereken yer ve şekil de tartışılacaktır.

Çalışmamızda iktisadi vergileme ilkeleri Gaston JÈZE’nin “Maliye İlmi ve Fransız Malî Mevzuatı Hakkında Başlangıç Dersleri”,  Fritz NEUMARK’ın  “Vergi Politikası: Adil ve Ekonomik Bakımdan Rasyonel Bir Vergi Politikasının Temel Prensipleri”, Günter SCHMÖLDERS’in Genel Vergi Teorisi, Salih TURAN’ın “Vergi Teorisi ve Politikası”, Richar A. Musgrave’in “Kamu Maliyesi Teorsi”  ile  Anthony B. ATKINSON ve Joseph E. STIGLITZ’in “Lectures On Public Economics” eserlerinde ve OECD ile Mali Araştırmalar Enstitüsünde (Institute for Fiscal Studies) yer alan sınıflandırmalar temel alınarak ortaya konulacaktır. Bu kapsamda; Vergilemede eşitlik, genellik, berlirlilik (kesinlik), uygunluk, iktisadilik – ucuzluk, nispilik – şahsî ödeme gücüne göre vergileme, yeterlilik – esneklik, vergi hukukunun sürekliliği, vergi tedbirlerinin uygulanabilirliği, vergi tedbirlerinin tutarlılığı ile sistematik bütünlüğü ve verginin tarafsızlığı ilkeleri açıklanacaktır.

Çalışmanın izleyen kısımlarında Türk Vergi Sisteminde yer alan servet vergileri sınıflandırılacak ve temel unsurları açıklanacaktır. Temel sınıflandırma servet sahipiliği üzerinden alınan Emlak Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Değerli Konut Vergisi ile servet transferi üzerinden alınan Veraset ve İntikal Vergisi şeklinde yapılacaktır.  Söz konusu vergiler konu, mükellef, matrah ve oran temelinde açıklanacaktır.

Çalışmada elde edilmesi beklenen bulgular ise Emlak Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi, Değerli Konut Vergisi ile Veraset ve İntikal Vergisinin konu, mükellef, matrah ve oran yapısının vergilemede eşitlik, genellik, berlirlilik (kesinlik), uygunluk, iktisadilik – ucuzluk, nispilik – şahsî ödeme gücüne göre vergileme, yeterlilik – esneklik, vergi hukukunun sürekliliği, vergi tedbirlerinin uygulanabilirliği, vergi tedbirlerinin tutarlılığı ile sistematik bütünlüğü ve verginin tarafsızlığı ilkeleri temelinde değlerndirilmesi sonucu ortaya çıkacaktır.

Servet üzerinden alınan vergilerin genel bütçe gelirleri içindeki payına da yer verildikten sonra söz konusu vergiler etkinlik ve adalet açısından değerlendirilerek özellike 30971 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile ihdas edilen “Değerli Konut Vergisi” bu eksende değerlendirilecektir.

 



[1] T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı; Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu; Aralık 2019: (Çevrimiçi) https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2020/01/Aylık-Bütçe-Gerçekleşmeleri-Raporu-2019Aralık_V4.pdf