A Scotsman With A White Beard Flowing Down to His Middle: Hadji Mustafa Resmî


Creative Commons License

Tuncer H.

Türkiyat Mecmuası, vol.33, no.1, pp.175-197, 2023 (Scopus)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 33 Issue: 1
  • Publication Date: 2023
  • Doi Number: 10.26650/iuturkiyat.1246795
  • Journal Name: Türkiyat Mecmuası
  • Journal Indexes: Scopus, EBSCO Education Source, TR DİZİN (ULAKBİM), Sobiad Atıf Dizini
  • Page Numbers: pp.175-197
  • Istanbul University Affiliated: Yes

Abstract

Attempts were made to carry out the reform movements that started in the Ottoman Empire toward the mid-18th century with the support of experts brought over from Europe, which was thought to be militarily superior. In this regard, an influx of Europeans was seen to have occurred in the Empire, some who were invited and others who were not. The Scottish youth Patrick James Campbell was one of these characters who’d fled his homeland and whose path led him into Turkish lands after a while. Mustafa Resmî was an assistant to Baron de Tott, one of the important names of the military reform movements, and took various duties in the Corps of Bombardiers. He not only contributed to suppressing the internal riots in the Hejaz region with his knowledge of language but also fought against various enemies such as Austria, Russia, and France at several points in the Empire. This article aims to present some information about Mustafa Resmî (or İngiliz Mustafa) as obtained through the studies made in the Ottoman archives and to provide a more proper portrayal of Mustafa Resmî Efendi, who seems to have been confused with another British man, the famous lexicographer James W. Redhouse.

Osmanlı Devleti’nde 18. yüzyılın ilk yarısı bitmeden başlayan yenileşme hareketleri, askerî anlamda üstünlüğü kabul edilen Avrupa’dan getirtilen uzmanlardan alınan destekle gerçekleştirilmeye çalışıldı. Bu kapsamda kimi davetle, kimi de davetsiz Osmanlı topraklarına gelen Avrupalılar oldu. Patrick James Campbell isimli İskoç genç de ülkesinden kaçan ve bir süre sonra yolu Osmanlı mülküne düşen karakterlerden biriydi. Askerî ıslahat hareketlerinin önemli isimlerinden Baron de Tott’un yanında yardımcı olarak yer alan Mustafa Resmî Humbaracı Ocağında muhtelif görevler aldı, bu vesileyle Avusturya, Rusya ve Fransa gibi muhtelif düşmanlara karşı cephede mücadele verdiği gibi Hicaz bölgesinde yaşanan iç isyanlarda da dil bilgisiyle katkı sağlayan bir isim oldu. Bu makalede Mustafa Resmî nâm-ı diğer İngiliz Mustafa hakkında Osmanlı arşivlerinde yapılan taramalar sonucu elde edilen ve henüz literatüre girmemiş birtakım bilgiler sunulmaya ve meşhur sözlükçü James W. Redhouse’la karıştırıldığı görülen Mustafa  Resmî Efendi’nin biyografisinde görülen eksikler ikmal edilmeye çalışıldı.