Sağlık Kurtarma Görevlileri için Afet Dayanıklılık Ölçeği: Türkçe Geçerlik-Güvenirlik Çalışması

Creative Commons License

İKİCAN T. Ç.

Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.11, sa.3, ss.239-246, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Afet yaşamış topluluklara bakım ve tedavi hizmeti sunan sağlık kurtarma görevlileri, travmatik olaylara sıklıkla maruz kalmakta ve afetlerin hem doğrudan hem de dolaylı etkilerini yaşamaktadırlar. Bu çalışmada, “Sağlık Kurtarma Görevlileri için Afet Dayanıklılığı Ölçüm Aracı”nın Türkçe geçerliğini ve güvenirliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Bu metodolojik tipteki çalışma, Kasım 2023–Nisan 2024 tarihleri arasında 247 sağlık kurtarma görevlisi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, “Kişisel Bilgi Formu”, “Connor-Davidson Dayanıklılık Ölçeği” ve “Sağlık Kurtarma Görevlileri için Afet Dayanıklılığı Ölçeği-Türkçe Form” kullanılarak elde edilmiştir. Bulgular: Psikometrik değerlendirmeler sonucunda, ölçeğin 19 maddeden ve dört faktörden oluşan yapısının geçerli ve güvenilir olduğu doğrulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi öncesinde KMO değeri 0,876 olarak hesaplanmış ve Bartlett küresellik testi anlamlı bulunmuştur; dört faktörlü yapı toplam varyansın %68,67'sini açıklamıştır. Doğrulayıcı faktör analizinde 19 madde ve dört faktörden oluşan yapıya ilişkin standartlaştırılmış faktör yüklerinin tamamının 0,53'ün üzerinde olduğu belirlenmiş; uyum indeksleri CMIN/DF=1,892, RMSEA=0,050, SRMR=0,061, GFI=0,903, AGFI=0,865 ve CFI=0,892 olarak bulunmuştur. CFI dışındaki indeksler kabul edilebilir sınırlar içinde yer almış, CFI ise ölçüt değerin altında kalmıştır. Ölçeğin genel Cronbach alfa katsayısı 0,93; toplam puana ilişkin sınıf içi korelasyon katsayısı ise 0,824 (%95 GA: 0,380-0,927) olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Sonuç olarak, “Sağlık Kurtarma Görevlileri için Afet Dayanıklılığı Ölçüm Aracı – Türkçe Formu” afetlerde görev yapan sağlık kurtarma personelinin dayanıklılığını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araçtır. Ancak beklenen değerin altında kalan CFI değeri ve zamana ilişkin istikrar için geniş güven aralığı, bulguların daha büyük ve bağımsız örneklemlerde doğrulanması gerektiğini göstermektedir.
Objective: Healthcare rescuers providing care and treatment to disaster survivors are frequently exposed to traumatic events and experience both direct and indirect impacts of disasters. This study aimed to evaluate the reliability and validity of the “Disaster Resilience Measuring Tool (DRMT)” for healthcare rescuers in Türkiye. Materials and Methods: A methodological design was employed, involving 247 healthcare rescuers between November 2023 and April 2024. Data were collected using the "Personal Information Form," the "Connor-Davidson Resilience Scale," and the "Disaster Resilience Measuring Tool for Healthcare Rescuers – Turkish Form." Results: Exploratory factor analysis (KMO=0.876; Bartlett's test of sphericity, p<0.001) supported a four-factor solution accounting for 68.67% of the total variance. Confirmatory factor analysis of the 19-item, four-factor structure yielded standardised factor loadings above 0.53 and the following fit statistics: CMIN/DF=1.892, RMSEA=0.050, SRMR=0.061, GFI=0.903, AGFI=0.865, and CFI=0.892. Although the CFI was marginally below the conventional threshold, other indices indicated an acceptable model fit. The overall Cronbach's alpha coefficient was 0.93, and the intraclass correlation coefficient for the total scale was 0.824 (95% CI: 0.380-0.927). Conclusions: In conclusion, “Turkish version of the Disaster Resilience Measuring Tool for Healthcare Rescuers” demonstrates adequate validity and reliability for assessing resilience among healthcare rescuers in disaster settings. However, the CFI value, which fell below the conventional cut-off, and the wide confidence interval for temporal stability indicate that these findings require confirmation in larger, independent samples.