"Şiirin Yüksek Oktavları: Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi" - Hazırlayan: Volkan Hacıoğlu • Volkan Hacıoğlu'nun hazırladığı 'Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi' alt başlığını taşıyan Şiirin Yüksek Oktavları adlı seçki Türkçe - İngilizce Bilingual Edisyon ile Artshop [Sanat Dükkânı] Yayınları tarafından Kasım 2025 tarihinde yayımlandı. Kitabın kapağında Flâman Rönesans ressamı Pieter Bruegel'in büyük oğlu [the elder] Jan Bruegel'in Rubens atölyesinin karakteristik etkisi altındaki 1618 tarihli "İşitme Duyusu" ["The Sense of Hearing"] adlı tablosundan alınan detay yer alıyor. ➤ ❝2025 yılının sonbaharında Eylül ayının sonlarına doğru Paris seyahatim sırasında Ressamlar Tepesi olarak bilinen Montmartre semtindeki kitapçıları gezerken bir sahafta rastladığım Fransızca bir antoloji dikkatimi çekti. Ramsay yayınlarından çıkan 1977 tarihli kitabın eskimiş siyah bez cildinin üzerinde George Schehadé isminin hemen altında majiskül harflerle «ANTHOLOGIE DU VERS UNIQUE» yazıyordu. Lübnan asıllı Fransız şair ve piyes yazarı Schehadé’nin ismi şiire meraklı olmayan okurlara ilk başta âşina gelmeyebilir. Şairin yaşamöyküsüne baktığımızda ilk şiirlerini Saint-John Perse’ün 𝘊𝘰𝘮𝘮𝘦𝘳𝘤𝘦 dergisinde yayımladığını görürüz. 1933’de Avrupa’ya ilk seyahatinde Max Jacob ve Jules Superville ile tanışmıştır. Schehadé’nin hazırladığı antolojiyi karıştırmaya başladığımda her sayfaya özenle yerleştirilmiş Fransızca dizelerle karşılaştım. Antolojinin adından da anlaşılacağı üzere, kendine has mısralar bütün bir sol sayfanın (𝘷𝘦𝘳𝘴𝘰) altında ve sağ sayfanın (𝘳𝘦𝘤𝘵𝘰) üstünde sırayla okunurken zikzak çizecek şekilde duruyordu. Her mısranın ilk harfi büyük puntolarla basılmıştı. O gün kitabı sahaftan satın alıp Paris’te kaldığım ve Schehadé’nin de mezarının bulunduğu Montmartre Mezarlığı manzaralı evde okumaya başladım. Dizelerin kendilerine özgü yalınlıkları ve sayfa üzerindeki yankıları okuma edimine içinden (bağlamından) kopup geldikleri şiirlerden daha başka bir tını katıyordu. Antolojiyi okuduktan sonra aklıma bir müzik terimi olan ‘Yüksek Oktavlar’ düşüncesi geldi. Okuduğum dizelerin müzikaliteleri ait oldukları şiirlerdeki yüksek oktavları temsil ediyordu. Schehadé’nin aklında antolojiyi hazırlarken büyük bir ihtimâlle yüksek oktavlar yoktu. Fakat onun antoloji ekseninde gerçekleştirdiği şiir girişimi daha başka çalışmalara ilham verecek türdendi. Schehadé’nin sırf Fransız şairleri için hazırladığı antolojiyi dünya şiirine uygulama fikrini yurda döner dönmez hayata geçirmeye başladım. Hafızamda yıllar yılı dönüp duran dizeler bir anda aklıma hızla sökün etti. Tercüme Etütleri kapsamında dünya şiirinden yaptığım çevirilerin çeşitliliği, bu tür bir çalışmayı olanaklı kılıyordu. İşim, Schehadé’ninkinden elbette daha zordu. Onun düşüncesini olabildiğince genişletmem gerekiyordu. Böylece yoğun bir mesainin ardından Şiirin Yüksek Oktavları’nın ilk taslağı ortaya çıktı. Seçtiğim her dizenin kendi başına estetik bir yaşantıyı taşıyor olması en önemli kriterlerdendi. Şiiri sadece şiir kitaplarında aramak gibi bir yanılgıya da düşmediğimi rahatlıkla söyleyebilirim. Bu anlamda antolojide Newton’dan ve Hegel’den de ‘dizeler’ bulacaksınız. Newton’un 𝘗𝘳𝘪𝘯𝘤𝘪𝘱𝘪𝘢 𝘔𝘢𝘵𝘩𝘦𝘮𝘢𝘵𝘪𝘤𝘢’sı, Hegel’in 𝘛𝘢𝘳𝘪𝘩 𝘍𝘦𝘭𝘴𝘦𝘧𝘦𝘴𝘪 büyük bir şiirden başka nedir ki? Romanlardan da ‘dizeler’ gözünüze çarpacaktır. Örneğin, Dostoyevski’nin veya Dickens’ın poetikasını anlamadan şiir yazmaya çalışmanın ne kadar verimsiz olabileceğini görmek için çok geç kalmamak gerekir. Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki dilde hazırladığım bu seçkinin herhangi bir ‘berceste mısralar antolojisi’nden farkı, dizelerin bağlamından koptukları şiirin dışında âdeta tek sesli bir resital havasında kendi başlarına söz alabilecek kapasiteye ve özdeğere sahip olmalarıdır. Kâh bir replik, kâh bir monolog, kâh bir solilog olarak yüksek sesle okunabilecek dizeler, Schehadé’nin “Şair’in Tiyatrosu” [“Le Théâtre du Poète”] isimli eserine benzer bir şekilde okurun duygu ve düşünce dünyasına hitap etmektedir. () Hazırlama aşamasında okuma ediminin yanısıra çeviri ediminin de devreye girmesi, Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi’ni, Schehadé’nin orijinal metodolojisinin ve yaklaşımının da dışına çıkmak suretiyle kendi türünün ilk örneği yapmaktadır.❞ ~ Volkan Hacıoğlu, Önsöz’den Alıntı, 𝘔𝘰𝘯𝘵𝘮𝘢𝘳𝘵𝘳𝘦, 𝘗𝘢𝘳𝘪𝘴, 𝘌𝘬𝘪𝘮 𝟐𝟎𝟐𝟓. () «Tek Dize Antoloji'mde, dizeleri bağlamlarından ayırdım. Böylece, [bağlamından kopan dizeler] hecelerin akışı içinde okunduğunda kaybettikleri yoğunluğu yeniden kazanıyorlar.» [«Dans mon Anthologie du vers unique, j'ai sorti des vers de leur contexte. Ils retrouvent ainsi une violence qu'ils perdent à être lus avec le flot des syllabes.»] ~ Georges Schehadé

Hacioğlu V.

Sanat Alanı: Sahne Sanatları
Eserin Türü: Dramatik Metin Yazımı
Eserin Niteliği: Özgün Eser
Eserin Tanımı: "Şiirin Yüksek Oktavları: Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi" - Hazırlayan: Volkan Hacıoğlu • Volkan Hacıoğlu'nun hazırladığı 'Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi' alt başlığını taşıyan Şiirin Yüksek Oktavları adlı seçki Türkçe - İngilizce Bilingual Edisyon ile Artshop [Sanat Dükkânı] Yayınları tarafından Kasım 2025 tarihinde yayımlandı. Kitabın kapağında Flâman Rönesans ressamı Pieter Bruegel'in büyük oğlu [the elder] Jan Bruegel'in Rubens atölyesinin karakteristik etkisi altındaki 1618 tarihli "İşitme Duyusu" ["The Sense of Hearing"] adlı tablosundan alınan detay yer alıyor. ➤ ❝2025 yılının sonbaharında Eylül ayının sonlarına doğru Paris seyahatim sırasında Ressamlar Tepesi olarak bilinen Montmartre semtindeki kitapçıları gezerken bir sahafta rastladığım Fransızca bir antoloji dikkatimi çekti. Ramsay yayınlarından çıkan 1977 tarihli kitabın eskimiş siyah bez cildinin üzerinde George Schehadé isminin hemen altında majiskül harflerle «ANTHOLOGIE DU VERS UNIQUE» yazıyordu. Lübnan asıllı Fransız şair ve piyes yazarı Schehadé’nin ismi şiire meraklı olmayan okurlara ilk başta âşina gelmeyebilir. Şairin yaşamöyküsüne baktığımızda ilk şiirlerini Saint-John Perse’ün 𝘊𝘰𝘮𝘮𝘦𝘳𝘤𝘦 dergisinde yayımladığını görürüz. 1933’de Avrupa’ya ilk seyahatinde Max Jacob ve Jules Superville ile tanışmıştır. Schehadé’nin hazırladığı antolojiyi karıştırmaya başladığımda her sayfaya özenle yerleştirilmiş Fransızca dizelerle karşılaştım. Antolojinin adından da anlaşılacağı üzere, kendine has mısralar bütün bir sol sayfanın (𝘷𝘦𝘳𝘴𝘰) altında ve sağ sayfanın (𝘳𝘦𝘤𝘵𝘰) üstünde sırayla okunurken zikzak çizecek şekilde duruyordu. Her mısranın ilk harfi büyük puntolarla basılmıştı. O gün kitabı sahaftan satın alıp Paris’te kaldığım ve Schehadé’nin de mezarının bulunduğu Montmartre Mezarlığı manzaralı evde okumaya başladım. Dizelerin kendilerine özgü yalınlıkları ve sayfa üzerindeki yankıları okuma edimine içinden (bağlamından) kopup geldikleri şiirlerden daha başka bir tını katıyordu. Antolojiyi okuduktan sonra aklıma bir müzik terimi olan ‘Yüksek Oktavlar’ düşüncesi geldi. Okuduğum dizelerin müzikaliteleri ait oldukları şiirlerdeki yüksek oktavları temsil ediyordu. Schehadé’nin aklında antolojiyi hazırlarken büyük bir ihtimâlle yüksek oktavlar yoktu. Fakat onun antoloji ekseninde gerçekleştirdiği şiir girişimi daha başka çalışmalara ilham verecek türdendi. Schehadé’nin sırf Fransız şairleri için hazırladığı antolojiyi dünya şiirine uygulama fikrini yurda döner dönmez hayata geçirmeye başladım. Hafızamda yıllar yılı dönüp duran dizeler bir anda aklıma hızla sökün etti. Tercüme Etütleri kapsamında dünya şiirinden yaptığım çevirilerin çeşitliliği, bu tür bir çalışmayı olanaklı kılıyordu. İşim, Schehadé’ninkinden elbette daha zordu. Onun düşüncesini olabildiğince genişletmem gerekiyordu. Böylece yoğun bir mesainin ardından Şiirin Yüksek Oktavları’nın ilk taslağı ortaya çıktı. Seçtiğim her dizenin kendi başına estetik bir yaşantıyı taşıyor olması en önemli kriterlerdendi. Şiiri sadece şiir kitaplarında aramak gibi bir yanılgıya da düşmediğimi rahatlıkla söyleyebilirim. Bu anlamda antolojide Newton’dan ve Hegel’den de ‘dizeler’ bulacaksınız. Newton’un 𝘗𝘳𝘪𝘯𝘤𝘪𝘱𝘪𝘢 𝘔𝘢𝘵𝘩𝘦𝘮𝘢𝘵𝘪𝘤𝘢’sı, Hegel’in 𝘛𝘢𝘳𝘪𝘩 𝘍𝘦𝘭𝘴𝘦𝘧𝘦𝘴𝘪 büyük bir şiirden başka nedir ki? Romanlardan da ‘dizeler’ gözünüze çarpacaktır. Örneğin, Dostoyevski’nin veya Dickens’ın poetikasını anlamadan şiir yazmaya çalışmanın ne kadar verimsiz olabileceğini görmek için çok geç kalmamak gerekir. Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki dilde hazırladığım bu seçkinin herhangi bir ‘berceste mısralar antolojisi’nden farkı, dizelerin bağlamından koptukları şiirin dışında âdeta tek sesli bir resital havasında kendi başlarına söz alabilecek kapasiteye ve özdeğere sahip olmalarıdır. Kâh bir replik, kâh bir monolog, kâh bir solilog olarak yüksek sesle okunabilecek dizeler, Schehadé’nin “Şair’in Tiyatrosu” [“Le Théâtre du Poète”] isimli eserine benzer bir şekilde okurun duygu ve düşünce dünyasına hitap etmektedir. (*) Hazırlama aşamasında okuma ediminin yanısıra çeviri ediminin de devreye girmesi, Dünya Şiirinden Tek Sesli Dizeler Antolojisi’ni, Schehadé’nin orijinal metodolojisinin ve yaklaşımının da dışına çıkmak suretiyle kendi türünün ilk örneği yapmaktadır.❞ ~ Volkan Hacıoğlu, Önsöz’den Alıntı, 𝘔𝘰𝘯𝘵𝘮𝘢𝘳𝘵𝘳𝘦, 𝘗𝘢𝘳𝘪𝘴, 𝘌𝘬𝘪𝘮 𝟐𝟎𝟐𝟓. (*) «Tek Dize Antoloji'mde, dizeleri bağlamlarından ayırdım. Böylece, [bağlamından kopan dizeler] hecelerin akışı içinde okunduğunda kaybettikleri yoğunluğu yeniden kazanıyorlar.» [«Dans mon Anthologie du vers unique, j'ai sorti des vers de leur contexte. Ils retrouvent ainsi une violence qu'ils perdent à être lus avec le flot des syllabes.»] ~ Georges Schehadé
Araştırma Alanı: Çağdaş felsefe, Etik, Modern felsefe, Epistemoloji, Toplum felsefesi, Dil felsefesi, Tarih Felsefesi, Felsefe Tarihi, Estetik, Sosyal ve Beşeri Bilimler, Felsefe, Tarih, Sosyoloji, Dil ve Edebiyat, Batı Dilleri ve Edebiyatları, Doğu Dilleri ve Edebiyatları, Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri, Karşılaştırmalı Edebiyat, Dilbilim, Mütercim-Tercümanlık, Sanat, Resim, Sahne ve Görüntü Sanatları, Sahne Sanatları, Tiyatro, Müzik, Kompozisyon, Piyano ve Arp, Müzik Bilimleri, Duysal Tasarım, Türk Musıkisi, Güzel Sanatlar
Basım Tarihi: 01.11.2025