YUSUF B. HÜSEYIN EL-KIRMASTÎ'NIN MUTAVVEL HASIYESI TAHKIK VE TAHLIL
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Halil İbrahim Kaçar
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Arapça
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu tez, Osmanlı Devleti'nde 9. yüzyılın bilim adamlarından İmam Sinaneddin Yusuf bin Hüseyin el-Kirmastî'nin (906 h.) "Hâşiye ale'l-Mutavvel " adlı eserinin meânî ilmi bölümüne dair bir tahkik ve incelemeyi ele almaktadır .
Mutavvel, Sekkâkî’nin (626 h.) Miftâhu’l-ulûm adlı eserinin üçüncü bölümünün muhtasarı olan ve Hatîb Kazvînî tarafından (739 h.) telif edilen Telhîsu’l-Miftâh adlı kitabına Teftâzânî’in yazdığı şerhtir. Tezde yazarın biyografisinden, akademik hayatından, hocalarından, meslektaşlarından, en meşhur eserlerinden ve kitabında dayandığı kaynaklardan bahsedilmiştir. Belagat tarihi el-Kirmastî çağına kadar anlatıldıktan sonra Mutavvel hakkında ve el-Kirmastî’den önce üzerine yazılmış olan hâşiyeler anlatılmıştır. Daha sonra müellifin eserlerini yazımında kullandığı kaynakları ve müellifin hâşiyesinde kullandığı tasnif metodunu anlattım. el-Kirmastî'nin hâşiyesinde yaptığı yorumları anlattım. Son bölümü ise el yazmasının tahliline ayırdım. Bu
bölümde, tahlil edilmiş metin, tahlile esas alınan nüshalar, el yazmasının başlığının tahlili ve el
yazmasının yazarına atfedilmesinin belgelenmesi yer almaktadır.