YUSUF B. HÜSEYIN EL-KIRMASTÎ'NIN MUTAVVEL HASIYESI TAHKIK VE TAHLIL


Öğr. Gör. Dr. ABDULKADER BADLAH

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Halil İbrahim Kaçar

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Arapça

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu tez, Osmanlı Devleti'nde 9. yüzyılın bilim adamlarından İmam Sinaneddin Yusuf bin Hüseyin el-Kirmastî'nin (906 h.) "Hâşiye ale'l-Mutavvel " adlı eserinin meânî ilmi bölümüne dair bir tahkik ve incelemeyi ele almaktadır .

Mutavvel, Sekkâkî’nin (626 h.) Miftâhu’l-ulûm adlı eserinin üçüncü bölümünün muhtasarı olan ve Hatîb Kazvînî tarafından (739 h.) telif edilen Telhîsu’l-Miftâh adlı kitabına Teftâzânî’in yazdığı şerhtir. Tezde yazarın biyografisinden, akademik hayatından, hocalarından, meslektaşlarından, en meşhur eserlerinden ve kitabında dayandığı kaynaklardan bahsedilmiştir. Belagat tarihi el-Kirmastî çağına kadar anlatıldıktan sonra Mutavvel hakkında ve el-Kirmastî’den önce üzerine yazılmış olan hâşiyeler anlatılmıştır. Daha sonra müellifin eserlerini yazımında kullandığı kaynakları ve müellifin hâşiyesinde kullandığı tasnif metodunu anlattım. el-Kirmastî'nin hâşiyesinde yaptığı yorumları anlattım. Son bölümü ise el yazmasının tahliline ayırdım. Bu

bölümde, tahlil edilmiş metin, tahlile esas alınan nüshalar, el yazmasının başlığının tahlili ve el

yazmasının yazarına atfedilmesinin belgelenmesi yer almaktadır.