Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Dilay Zeynep Karadöller Astarlıoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Görsel-uzamsal materyallerle birlikte sunulan jestler, çocukların uzamsal
performanslarını arttırmaktadır. Günümüzde çevrimiçi eğitim materyallerinde yer
almasına rağmen, konuşmacının jestlerinin perspektifinin çocukların uzamsal
becerilerinde nasıl bir etkiye sahip olabileceği araştırılmamıştır. Bu çalışmada,
multimodal dil girdisinin perspektifinin, okul öncesi çocukların uzamsal becerileriyle
ilişkili olup olmadığı araştırılmıştır. Bu sebeple ekran üzerinden görsel uzamsal
haritalar gösterilirken, jestler farklı perspektiflerde sunulmuştur. 5-6 yaş aralığında,
anadili Türkçe olan çocuklar Harita Görevine katılmışlardır. Bu görev, görsel-uzamsal haritalarla birlikte, üç koşulda yol tarifinde bulunan konuşmacı videolarını
içermektedir: Ön-yüz görünümünden konuşma ve jest kombinasyonu, üst-arka
açıdan konuşma ve jest kombinasyonu, ön-yüz görünümünden sadece konuşma
koşulu. Çocuklardan, her videodan sonra konuşmacının anlattığı yolu sözlü olarak
tekrar etmeleri ve yolu çizmeleri beklenmiştir. Çocukların sözel ifadeleri yol
tarifinde uzamsal, mekânsal ve eylem bildiren hedef kelimeler ele alınarak
kodlanmıştır. Çocuklar aynı zamanda perspektif alma, zihinsel döndürme ve ilişkisel
akıl yürütme görevlerine dahil olmuştur. Linear mixed model regresyon analizi
kullanılarak analiz edilen sonuçlara göre, çocuklara sunulan görsel-uzamsal
haritalarda multimodal dil girdisi kullanmak, çocukların yalnızca sözel yanıtlarını olumlu yönde etkilemiştir. Multimodal dil girdisinin olumlu etkisi çocukların
davranışsal yanıtlarında gözlemlenmemiştir. Ayrıca, çocukların ilişkisel akıl yürütme
ve perspektif alma becerilerinin sözel hatırlama performanslarını etkilediği
görülmüştür. Çalışmanın sonuçları multimodal dil girdisi ve multimodal dilin
perspektifinin çocukların uzamsal becerilerine olan etkisinin önemini
vurgulamaktadır.