Küşmîhenî ve hadis cüzü

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Hasan Cirit

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Ebû Abdurrahman Muhammed b. Muhammed b. Abdurrahman b. Ebû Bekir Muhammed b. Ebû Tevbe el-Küşmîhenî 'ye (ö. 578/1182) ait “Hz. Peygamber'in ismi olan Muhammed ile teberrük etmek için senedi Muhammed isimli râvilerden oluşan Muhammed b. İsmâil el- Buhârî’nin Sahih’inden seçilmiş hadisler” adlı cüz, hicrî VI. asırda kaleme alınmış bir eser olup, Buhârî'nin Sahîh'indeki senedi Muhammed isimli râvilerden oluşan hadisleri bir araya getirmektedir. Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunan cüz iki bölümden oluşmakta olup, ilk bölümünde Sahîh-i Buhârî'den seçilmiş 100 hadis, “bu bâbdan” denilerek başlayan ikinci bölümünde ise 12 hadis yer almaktadır. Cüzdeki hadislerin tabiîn tabakasına kadar olan râvîleri Muhammed isimli râvîlerden oluşmaktadır. Çalışmamız bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Girişte tezin konusu belirtilerek, metot ve kaynaklar hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümde eserin yazıldığı dönemde hadis ilminin geldiği aşama, hadis edebiyatı içinde hadis cüzleri ile üzerinde çalışma yaptığımız hadis cüzünün müellifi Küşmîhenî'nin hayatı ve ilmî kişiliği anlatılmıştır. İkinci bölümde ise incelediğimiz hadis cüzünün tanıtımı ve tahrîci yapılmıştır. Devamında ise cüzdeki hadislerin ve ravilerin fihristi ve cüzdeki hadîslerin konularına göre sıralanması yapılmış, cüzün orjinalinin bazı varaklarına yer verilmiştir. Cüzün tek nüshası olması sebebiyle cüz metnini diğer nüshalarla karşılaştırma imkânı olamamış ancak cüzdeki hadislerin, Sahîh-i Buhârî'de yer aldığı kitâb ve bâbları ayrı ayrı belirtilerek, varsa farklı râvîleriyle olan rivâyetleri dipnotta verilmiştir. Cüzün sonundaki on iki hadisin ise yer aldığı hadis kaynaklarının tespiti yapılarak dipnotlarda belirtilmiştir. Bu cüz, özellikle hadis âlimlerinin çok farklı açılardan hadis metinlerini bir araya getirdiklerini ve hadisleri daha sonraki nesillere aktarma konusundaki gösterdikleri üstün gayretleri ortaya koymaktadır. Ayrıca senedle hadîs rivayetinin tamamlanmasından yaklaşık bir asır sonra hadislerin senedli bir şekilde rivayet edilmesi de cüzü önemli ve değerli kılan bir diğer husustur.