Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İsmail Coşkun
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tarım insanoğlunun hayatında önemli bir dönüm noktasıdır. İnsanların yerleşik hayata geçmesinde, toplumların ve devletlerin oluşumunda rol oynamıştır. Önce makineleşme ve sanayi toplumu, günümüzde ise yüksek teknoloji ve bilgi toplumu ile makine öğrenmesinden yapay zekâya yeni gündemlerle tarımın geri planda kaldığı söylenebilir. Ancak tarım temelde insanların bitkisel veya hayvansal besin kaynaklarını üretme faaliyetidir ve insanların besin ihtiyaçlarını karşılamaya devam etmektedir. Üstelik salgınlardan savaşlara olağanüstü koşullar gıdaya erişimin önemini açıkça göstermektedir. Günümüzde tarım veya gıda üzerine yapılan bir çalışmada gıdanın üretim ve dağıtım sürecinden başlayarak, bu süreçte yer alan çiftçi, (mevsimlik) işçi, tarım girdilerini sağlayan ve/veya ürünleri pazarlayan (çok uluslu) şirket gibi aktörlere yer vermek gerekli görünmektedir. İklim değişikliği, kent tarımı, sözleşmeli çiftçilik ve alternatif gıda toplulukları gibi yeni sayılabilecek konular da tarımla bağlantılı olarak gündeme gelmektedir.
1980 sonrası dönem, Türkiye için tarım konusunda demografik ve politik yönlerden iki önemli kırılmayı barındırmaktadır. Cumhuriyet’in kuruluşunda ülke nüfusunun yaklaşık dörtte üçü köylerde yaşamaktadır. Bu oran ilerleyen yıllarda giderek azalmıştır. Ancak kentler köy nüfusunu ancak 1980’lerin ortasında geçebilmiştir. Üstelik 1980’lere kadar köy nüfusu oransal olarak azalırken, sayısal olarak artmaktadır. 1980 sonrasında ise oransal azalmaya sayısal azalma da eşlik etmiştir. 1980 sonrasındaki ikinci önemli gelişme ise 24 Ocak 1980 kararları ile ekonomi politikalarında yapılan değişikliklerdir. Tarım politikaları da bu politika değişikliğinden ciddi olarak etkilenmiştir. Bu araştırma, 1980 sonrasında tarımın ve köylülüğün, genel olarak kırsal alanların, özel olarak da köylerin dönüşümünde, demografik ve politik değişimin rolüne odaklanmaktadır. Tarım politikalarındaki değişim ve yeni politikaların uygulanma biçimi, değişen ulusal ve küresel koşullar, uluslararası koşulların etkisiyle girilen yeni düzen, uluslararası kurum ve aktörlerin Türk tarımına ilgisi, bu alanda yapılan uluslararası anlaşmalar ve kanuni düzenlemelerle ilişkili olarak ele alınmaktadır. Son olarak, Türkiye için halen ön planda olan köy-köylülük alanında yaşanan sorunlara ve çözüm önerilerine yer verilmektedir.