Kuzeybatı Anadolu'da Tarımın Başlangıcı: Barcın Höyük Bitki Kalıntıları Üzerine Bir Değerlendirme


Öğr. Gör. Dr. HÜREYLA BALCI

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Necmi Karul

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, kal.MÖ 6600-6300 tarihleri aralığında Kuzeybatı Anadolu’daki ürün (bitki) yelpazesini belgelemek ve bitkiler arasındaki oranı da modellemek amacını taşımaktadır. Bir ova yerleşmesi olan Barcın Höyük’te (Yenişehir), bu tür bir arkeobotanik analiz için mekansal dağılımın da hesaba katılmasıyla korunmuş kalıntı zenginliği açısından uygun olduğu kanıtlanan çok miktarda arkeobotanik örnek bulunmaktadır. Barcın Höyük’teki ilk yerleşim evreleri olan VIe ile VId1 evreleri arasındaki bitki türü değişimlerinin gözlemlenmesi amaçlanmıştır. Barcın Höyük’te yaşayan ilk tarımcı insanların bazı ekonomik bitkileri bölgeye gelirken yanlarında getirmiş veya bölgeden henüz bilmediğimiz bir yerleşimden temin ederek yetiştirmiş olduklarını ve bazı türleri ise çevreden toplayarak kullanmış olduklarını anlamış bulunmaktayız. Bu süreçte, bölgeye gelen ilk çiftçiler bitki seçiminde; tohumlukların bulunması, ekolojik kısıtlamalar ve ekonomik ölçütler gibi her türlü çevresel kriterle karşı karşıya kalmışlardır. Ekonomik bitki grubu içinde tahıllar (Poaceae), kabuklu buğday (emmer buğdayı - Triticum turgidum ssp. dicoccon, einkorn buğdayı - Triticum monococcum ssp. monococcum), kabuklu ve kabuksuz arpa (Hordeum vulgare), kabuksuz buğday (ekmeklik/makarnalık buğday - Triticum aestivum/durum, küçük kabuksuz buğday - Triticum ssp.) türlerinden ve baklagiller (Fabaceae) ise (mercimek – Lens culinaris, nohut – Cicer arietinum, kara burçak – Vicia ervilia, bezelye – Pisum sativum) türlerinden oluşmaktadır. Yerleşmede yetiştirilen ketenin (Linum usitatissimum) ise dokumacılıkta kullanmak üzere tekstil yapmak üzere yetiştirildiği düşünülmektedir. Yabani fındık (Corylus avellana) ve böğürtlen (Rubus) türleri ise çevreden toplanmış ve bir şekilde diğer bitkiler gibi yerleşmeye taşınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Erken Tarım, Neolitik, Kuzeybatı Anadolu, Çevre, Barcın Höyük, Arkeobotanik, Geçim Ekonomisi