İmplantasyon Öncesi Fare Embriyolarından Farklı Biyopsi Teknikleri İle Biyopsi Örneği Alınması Sonrasında Embriyo Gelişiminin İn Vitro Ve İn Vivo İncelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Hakan Sağırkaya 1. Danışman Prof. Dr. Haydar Bağış
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmada sekiz blastomerli fare
embriyolarında aspirasyon biyopsisi ve sekiz hücre aşamasından in vitro
gelişen blastosistlerde trofektoderm biyopsisi yapıldıktan sonra, manipüle
edilen embriyoların in vitro gelişim oranları, kalite değerlendirmesi ve
alıcı farelere transferden sonra in vivo implantasyon ve fetal gelişim
oranları araştırıldı.
CB6F1
(C57BL ⁄6 X BALB⁄C) dişi farelere 10 IU gebe kısrak serum gonadotropini (SIGMA- PMSG) intraperitoneal (i.p) enjeksiyonla uygulandı. Enjeksiyondan 48 saat sonra, 7,5 IU insan
koriyonik gonadotropini (Organon-hCG) i.p.
yolla verilerek süperovulasyon protokolü tamamlandı ve dişi fareler
erkek CB6F1 (C57BL ⁄6 X BALB⁄C) fareler ile çiftleştirildi.
Süperovule dişiler hCG uygulamasından 68-72 saat sonra, sakrifiye
edildi. Sakrifiye edilen farelerin
oviduktları HEPES tamponlu ve 3 mg/ml BSA ile takviye edilmiş HTF medyumu ile
yıkanarak 8 hücreli embriyolar elde edildi.
Biyopsi işlemleri içerisinde
Ca2+/Mg2+ bulunmayan HEPES tamponlu ve 3 mg/ml BSA + 5 µg/ml sitohalazin B içeren Quinn’s HTF medyumunun 50 µl’lik damlalarında yapıldı. Blastomer ve trofektoderm
biyopsi gruplarındaki embriyolar sırasıyla 48 saat ve 24 saat süre ile 4 mg/ml BSA
içeren Quinn’s blastosist medyumunda %5 CO2, %5 O2
ve 37°C yüksek nemli inkübatör
içerisinde blastosist aşamasına kadar kültür edildi ve stereo mikroskop altında
in vitro gelişim oranları
değerlendirildi. Gelişen blastosistlerden bazılarında toplam
hücre sayısı belirlenirken, bazılarıda alıcı CD-1 farelere
transfer edildi ve 13-15 gün sonra in
vivo gelişim oranları saptandı. Sonuçlar SPSS 17.0
istatistik programında bağımsız T-Testi ve ANOVA ile değerlendirildi.
Blastomer aspirasyon grubunda 152 ve
kontrol grubunda 63 sekiz hücreli embriyo kullanıldı ve in vivo gelişimi değerlendirmek için blastomer grubundan
36 ve kontrol grubundan 30 embriyo transferi yapıldı. Trofektoderm
grubunda 79 ve kontrol grubunda 28 blastosist kullanıldı ve in vitro kültür sonrası in vivo gelişimi değerlendirmek için, trofektoderm grubundan
32 ve kontrol grubundan 22 embriyo transferi yapıldı. Gelişen blastosistlerden bazıları floresan
boyama tekniği ile boyandıktan sonra, toplam hücre sayıları belirlendi.
Blastomer biyopsi grubunda gelişim oranı %81,02 (121/152) ve toplam hücre sayısı 50 olarak saptanırken,
kontrol grubunda ise gelişim oranı %96,37 (62/63) ve ortalama toplam hücre sayısı 50 olarak saptandı. Blastomer biyopsi ve
kontrol gruplarının gelişim oranları arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Gelişen blastosistlerin toplam hücre sayıları
karşılaştırıldığında da gruplar arasında benzer biçimde anlamlı bir farka
rastlanmadı. Blastomer biyopsi grubunda uygulanan
embriyo transferi sonucunda %25 (9/36) oranında implantasyon
bölgesi saptandı ve bu bölgelerde %19,44 (7/36) oranında fetal gelişim
saptandı. Kontrol grubunda yapılan
embriyo transferi sonucunda ise %26 (8/30) oranında implantasyon saptandı ve bu
bölgelerde % 20 (6/30) oranında fetal gelişim belirlendi. İn vivo gelişimi değerlendirmek için yapılan embriyo transferi sonuçları
karşılaştırıldığında, implantasyon alanları ve fetal gelişim oranları
bakımından gruplar arasında istatistiksel bir fark saptanmadı.
Trofektoderm biyopsi grubunda gelişim
oranı %86,96 (69/79) ve toplam hücre sayısı 26,66 olarak saptanırken, kontrol grubunda gelişim oranı %93,33 (23/28) ve toplam hücre sayısı 55,33 olarak saptandı.
Trofektoderm biyopsi ve kontrol
gruplarının gelişim oranları arasında anlamlı bir fark saptanamamıştır. Gelişen blastosistlerin toplam
hücre sayıları karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı bir fark
bulunmuştur (P<0,05). Trofektorderm biyopsi grubunda
yapılan embriyo transferi sonucunda %21,88 (7/32) oranında
implantasyon bölgesi saptandı fakat bu bölgelerde fetal gelişim oluşumu
gözlenmedi. Kontrol grubunda yapılan
embriyo transferi sonucunda ise %59,09 (13/22) oranında implantasyon bölgesi
saptandı ve bu bölgelerden % 18,18 (4/22) oranında fetal gelişim saptandı. İn
vivo gelişimi değerlendirmek için yapılan embriyo transferi sonuçları
karşılaştırıldığında, implantasyon alanları bakımından gruplar arasında fark
bulunmazken, fetal gelişim oranları bakımından gruplar arasında anlamlı bir
fark bulundu (P<0,05).
Çalışma sonucunda trofektoderm biyopsi grubunda in vitro gelişim ve in vivo
implantasyon oluşumunun olumsuz etkilenmemesine karşın, in vivo fötal gelişim olumsuz yönde etkilenmiştir. Bunun olası
nedeni olarak biyopsi sürecinde oluşan fazla sayıdaki hücre kaybı olduğu
düşünülmektedir. Oysa, blastomer biyopsi grubunda fetal gelişimde dahil kontrol
grubu ile aralarında anlamlı fark bulunmadı. Dolayısıyla, erken gelişim
döneminde yapılacak biyopsi işlemlerinin embriyo gelişimini olumsuz yönde
etkilemediği ve özellikle hızlı gelişen ve toplam hücre sayısı daha düşük olan
fare gibi türlerde yapılacak biyopsi uygulamalarının erken gelişim dönemlerinde
yapılmasının daha avantajlı olacağı sonucuna varıldı.